HET LIGCHAAM BESCHOUWD , VAN DE DIEREN ONDERSCHEIDT. 95 



baren, dan moest de menschelijke geest een werktuig bezitten, door 

 middel van hetwelk hij in staat gesteld wordt om op de meest ver- 

 schillende en veelzijdige wijze in te werken op al hetgeen hem om- 

 ringt, — en dit werkiuig bezit de mensch in de hand, dat, door zijn 

 verstand bestuurd , bij hem alleen tot het werktuig aller werktuigen 

 wordt. Doch zou de hand dit laatste in vollen nadruk en op de meest 

 volkomene wijze zijn en blijven , dan moest zij ook alleen en uitslui- 

 tend gebruikt worden tot die verrigtingen , waarvoor zij eigenlijk be- 

 stemd is; elk werktuig toch is des te geschikter tot het doel, waartoe 

 het bestaat, naarmate het meer bij uitsluiting ter bereiking van dat 

 doel is ingerigt. Dit is de wet van de verdeeling van den arbeid , 

 die wij alom door de natuur opgevolgd en in acht genomen 

 zien , waar zij streeft naar het bereiken van de meest mogelijke vol- 

 komenheid. Daarom is dan ook de hand en zijn in 't geheel de 

 bovenste ledematen niet , zooals bij de dieren , tevens tot gaan , of 

 liever in 't algemeen tot plaatsverandering geschikt , maar alleen tot 

 voelen , aanvatten en vasthouden , en dat op de meest verschillende 

 wijzen. Hiervan zijn echter de opgerigte stand en gang een onmiddel- 

 lijk en noodzakelijk gevolg , een stand en gang , die tevens aan den 

 mensch het groote voordeel verschaffen, dat hij de handen steeds vrij 

 heeft tot werken. Zoo zien wij juist die eigenschappen van den 

 mensch , die hem naar het ligchaam van de dieren onderscheiden , in 

 het naauwst en noodzakelijkst verband en in de schoonste overeen- 

 stemming staan met datgene, wat eigenlijk en inderdaad zijn hoogen 

 voorrang boven de dieren uitmaakt, en het is daardoor alleen, dat die 

 eigenschappen een belang verkrijgen , 't geen zij anders , alleen en 

 op zich zelve beschouwd , niet zouden bezitten , — daardoor alleen , dat 

 men geregtigd is ook 's menschen ligchaam te beschouwen als uitne- 

 mend en volkomen boven dat van de dieren. 



Misschien bevreemdt het dezen of genen , dat ik geheel geen ge- 

 wag heb gemaakt van twee zaken, die doorgaans als kenmerkend voor 

 den mensch worden opgegeven, namelijk van '» menschen langzame 

 groei en ontwikkeling-, en van het bezit eerier spraak. Ik merk daar- 

 omtrent het volgende aan. 



