MENSCHELIJKEN LIGCHAAMS. 143 



naar hulpmidclelen aan de hand te geven voor het zamenstellen van \?el 

 geëvenredigde menschelijke figuren. Waar het nu enkel op dit laatste 

 aankomt , maakt het weinig verschil , welke maat men daarbij tot 

 eenheid kiest ; men kan eene willekeurige maat kiezen , b. v. een 

 voet een palm of eene andere gewone maat; men kan ook, en dit 

 hebben de meesten gedaan , het een of ander ligchaamsdeel tot grond- 

 maat aannemen , b. v. de lengte van het hoofd , van het aangezigt , 

 van den voet, enz., welke men dan in vierden, achtsten, zestienden, 

 of in tiende en twintigste gedeelten kan afdeelen , ten einde alzoo de 

 maat te krijgen voor de kleinere ligchaamsdeelen. Het komt er hier 

 op aan , dat men door vele en naauwkeurige metingen met de gekozene 

 maat aan welgemaakte ligchamen te weten kome , hoe vele malen de 

 aangenomene eenheid en hare onderdeden in de verschillende afme- 

 tingen des ligchaams bevat is; de gemiddelde der gevondene evenre- 

 digheden zal dan in elk geval een kanon opleveren , die niet zonder 

 vrucht te gebruiken zal zijn. 



Carus , van een ander standpunt , en wel van het anthropologische , 

 uitgaande , heeft getracht de oorspronkelijke , natuurlijke grondmaat te 

 ontdekken , dat is , die maat , die even noodzakelijk in het wezen des 

 ligchaams opgesloten ligt , als b. v. de straal eens cirkels de natuurlijke 

 maat van dien cirkel , en een der zijden van een cubus de natuurlijke 

 maat voor dien cubus is. In hoeverre hem dit gelukt is , en of zidk 

 eene maat op die wijze wel eens in het menschelijk ligchaam bevat 

 is , wil ik hier niet beoordeelen , doch zoo veel is , dunkt mij , zeker , 

 dat de proportieleer van carus door hare mindere willekeurigheid 

 en meerdere natuurlijkheid , en door de verrassende wijze , waarop de 

 door hem gevondene grondmaat op de deelen des ligchaams past, zich 

 boven alle andere aanbeveelt , waarom ik dan ook hier een algemeen 

 denkbeeld er van zal geven , zoo ver namelijk de evenredigheden van 

 het menschelijk ligchaam in het algemeen aangaat, zonder daarbij het 

 verschil van geslacht , leeftijd , en wat dies meer zij in aanmerking 

 te nemen. 



Het geraamte , de vaste en onveranderlijke grondslag des ligchaams, 



