156 HET LEVEN EN WERKEN VAN LINNAEUS. 



Systema naturae ongetwijfeld den eersten rang in, wanneer wij op de tiende 

 en twaalfde uitgave letten, waarvan de eerstgenoemde in 1758, de 

 laatste in 1766 en 1767 te Stockholm het licht zag. De uitgebreide 

 natuurlijke historie van Dr. m. houttuyn (volgens het samenstel van 

 LiNNAEUs) , die in drie afdeelingen, te zamen 37 deelen, van 1761 tot 

 1785 , te Amsterdam het licht zag, is naar de tiende en twaalfde uit- 

 gave van dit werk ingerigt. Wij hebben reeds van de eerste uitgave 

 van het Systema naturae boven gesproken. Het werk bestond toen uit 

 drie groote tafels in folio , met eenvoudige opnoeming der geslachten 

 en , bij het dierem'ijk , eene beknopte bijvoeging der hoofdkenmerken. 

 Deze uitgaaf werd buiten ons vaderland weinig bekend , en is bij ons 

 slechts in weinige boekverzamelingen aan te treflen. Van de overige 

 elf uitgaven, die gedurende het leven van linnaeüS het licht zagen, 

 zijn er slechts vier , die als oorspronkelijke moeten beschouwd worden 

 en door hem zelven bezorgd werden , terwijl de overigen nadrukken zijn. 

 Het zijn de tweede (1740), de zesde (1748), en de reeds genoemde tiende 

 en twaalfde uitgaven. In deze laatste uitgaven vindt men eene üjst van 

 al de aan linnaeus bekende soorten met korte kenmerken, met aan- 

 haling der schrijvers , die ze reeds vermeld hadden , en met bijvoeging 

 der benamingen, waaronder ze bij hen voorkomen. Het is vooral de 

 twaalfde uitgave , die daardoor eene blijvende waarde heeft. Wel heeft , 

 na den dood van linnaeus, j. f. gmelin, prof. in de Chemie te Göt- 

 tingen, eene dertiende vermeerderde uitgave van het Systema naturae 

 bezorgd (Lipsiae 1788—1793), waarin het dierenrijk , 'tgeen in de 12de 

 twee matige boekdeelen in 8°. besloeg, nu zes deelen inneemt, maar 

 de weinige kritiek , met welke hij zijne bijvoegsels uit allerlei schrij- 

 vei-s opnam, ontneemt aan dezen arbeid die klassieke waarde, welke 

 de twaalfde uitgave , door linnaeus bezorgd , bezit , die men als de 

 laatste regtraatige beschouwen moet. Welk een reuzenarbeid het was 

 om al de bekende soorten van dieren, planten en delfstoffen in een 

 enkel werk te omvatten, zal elk gereedelijk beseffen , die zich eeniger- 

 mate met beschrijvende natuurkennis heeft bezig gehouden. Thans 

 ziet men de naturalisten , niet alleen in mineralogen , botanisten en zoölo- 

 gen gescheiden, maar eene enkele klasse van het dierenrijk vordert 

 reeds de inspanning van alle krachten en de onverdeelde werkzaamheid 



