1G2 HOE MEN IN EIET JAAR 1618 



zij in het gezigt der aarde heeft doorgeloopen , de rigting en ligging 

 van hare baan berekend , ja zelfs gepoogd den afstand te gissen , tot 

 welken zij zich van de zon zal verwijderen, en den tijd, dien zij noodig 

 zal hebben om haren geheelen omloop te volbrengen. 



Ook in het jaai* 1618 verscheen er eene groote en, zooals men 

 zich toen uitdrukte, eene «schrikkelyke" komeet, die door haar 

 langen staart de algemeene aandacht tot zich trok , ja die alom eene 

 bange vrees verspreidde. Ook toen was het niet alleen de on- 

 kundige menigte, die met angstige verbazing dat hemelteeken aan- 

 schouwde ; maar zij werd ook door de beroemdste sterrekundigen van 

 dien tijd, door eenen keppler te Linz, door eenen longo:montanus 

 te Kopenhagen, door eenen snellics te Leyden en door vele andere 

 beoefenaars der sterrekundige wetenschap waargenomen. 



Het ligt geheel niet in mijn plan de resultaten dier waarnemingen 

 op te geven en de berekeningen mede te deelen, die men aangaande 

 de komeet van 1618 met mindere of meerdere waarschijnlijkheid ge- 

 maakt heeft. Ik wenschte in dit opstel mij daartoe te bepalen, dat 

 ik in een sprekend voorbeeld aantoon, hne men in 1618 over Tcometen 

 dacht en schreef. De vergelijking van de wijze , waarop men toen en 

 nu over zulke verschijnselen aan den hemel sprak en schreef, zal ons 

 den verbazenden vooruitgang doen kennen , die ten opzigte van de be- 

 schouwing der hemelverschijnselen , zoowel bij het volk als bij de ster- 

 rekimdigen, heeft plaats gehad. 



Vooraf dien ik te verhalen, wat mij aanleiding gaf om bij dit on- 

 derwerp de aandacht te bepalen. In de Groninger courant van den 

 20sten October 1858 kwam eene mededeeling voor van den heer 

 w. EEKHOFF, waarin hij onder anderen berigtte, dat er in het stede- 

 lijk archief van Leeuwarden een oorspronkelijke brief aanwezig was 

 van NICOLAUS Mtn^ERios, hoogleeraar te Groningen, vi'oeger rector aan 

 de latijnsche school te Leeuwarden, van den navolgenden inhoud: 



»An die Ernphesten, Wysen Heeren , Mynheeren de Borgemeesteren 

 »ende Raadt der stadt Leeuwerde. 



«Ernphesten, Wysen, seer Voorsienige Heeren. 



mAIso ick dit cleia tractaetke van die groote en ongewoon comeet 



