172 HOE MEN IN HET JAAR 1618 



„Son omtrent twintich mael so hooch, dat is een millioen mylen. So 

 „is dan de Comeet gheweest tusschen Son en Mane, omtrent derdehaU' 

 „hondert duysent mylen hooch. Voeghen oock daarby dat de voor- 

 „schreven Comeet gewandelt heeft uyt Zuydtweste nae 't Noordoost, 

 „van Tropico Capricorni af (ongevaer) tot aen Tropicuvi Cancri, dra- 

 „gende haer voorschynsel ofte baert ex adverso Solis, dat is teghen de 

 „Son, behalven dat tycho seyt dat het somtydts een weinich scheel- 

 „de. Nae sulcke verhael moet aristoteles ghevoelen vallen, niet al- 

 „leenlijck soveel angaet de plaetse van de Cometen, maer oock die 

 „stoffe ende oorspronck. Want hy niet ghelootlyck en schynt, dat de 

 „Elementischen dampen, als wesende een é'KKptan dat is een suyverin- 

 „ghe van de hoge lucht, so hooch connen optrecken, ende aldaer 

 „sodanige massa maken, dat so groot sal zijn als de honderste deel van 

 „'t aerdryck; dat is een cloot van ses-en-twintich millioenen mylen 

 „groot. So groot sal wesen die honderste deel van onsen aerdschen 

 „kloot. Wy swygen nu van 't gene dat de Sporades sterren in de 

 „melcstraete alle dagen tot hun nootdruft ofte playsier verteren ; 't welck 

 „veel meer moet wesen als een Comeet." 



MüLERius wil met deze redenering het ongerijmde van aristoteles 

 gevoelen aanwijzen. Aangenomen, dat de komeet van 1577 volgens 

 de waarneming van tycho brahe zoo groot was als het honderdste 

 gedeelte van onzen aardbol, dan zoude zij een inbond hebben van 26 

 millioenen kubieke mijlen. De geheele inhoud van onzen aardbol be- 

 draagt ook naai- de jongste opgaven de enorme massa van ruim 2650 

 millioenen kubiek mijlen. En dat nu het honderdste gedeelte daarvan 

 26 millionen kubieke-mijlen , in den vorm van een «vetten, taeyen 

 damp door de zon uit de aerde tot de hoogte van 250,000 mijlen zou 

 opgetrokken worden ," en dat bovendien eene even groote , of nog 

 grootere massa uit de aarde zou afgescheiden worden om de in den 

 melkweg verstrooide stof , die daar als een dunne vlam gestadig vlamt , 

 te onderhouden, dat mogt wel de ongerijmdste van alle ongerijmdhe- 

 den heeten, daar die melkweg-sterren zeker alle dagen wel ééne ko- 

 meetmassa »tot hun nooddruft ofte playsier" noodig hebben, zoodat 

 daardoor alleen binnen honderd dagen de geheele aardmassa verteerd 

 zoude zijn. Waarlijk, het was een teeken van zijn gezond menschen- 



