OVER KOMETEN DACHT EN SCHREEF. 175 



der kometen bijna in geheele onkunde verkeert, zoo staat nu toch 

 eenmaal vast, dat het hemelligchamen zijn tot ons zonnestelsel behoo- 

 rende, die zich volgens vaste en eeuwige wetten op hunne banen 

 rondom het middenpunt voortbewegen. Men is er in geslaagd om 

 althans van sommigen de banen en omloopstijden te berekenen. Hoe 

 veel raadselachtigs zij ook nog mogen hebben, zij zijn gewone verschijn- 

 selen aan den hemel geworden , even als alle anderen aan vaste natuur- 

 wetten gebonden. 



Maar dat was niet zoo in den tijd, waarin mulerids leefde. Nu en 

 dan, door niemand vooruitgezien of berekend, werd dat vlammende 

 zwaard, die vurige roede aan den hemel uitgestoken. Kan het ons 

 bevreemden, dat men met een zeker ontzag, met vrees en siddering 

 dat verschijnsel aanstaarde, hetwelk als een dreigend teeken aan den 

 nachtelijken hemel met schrikwekkende majesteit zachtkens daarheen 

 dreef? — dat men ze als voorboden van oorlog, pest, aardbeving, hon- 

 gersnood en andere jammeren beschouwde ? — dat men dus bij de ver- 

 schijning van elke komeet angstvallig vroeg: wat ramp zal zij ons 

 brengen ? 



»Wie toch zou dat wonderteeken , dat van den hoogen hemel bijna 

 „aan geheel Europa wordt voorgehouden , die komeet en brandende hemel- 

 „sche fakkel niet vreezen?" zegt een tijdgenoot, die de komeet van 1618 

 gadesloeg. «De Almagtige God heeft dien vurigen geesel daar gezet, 

 „als een trompetter en boeteprediker, die van boven van de starren 

 „zelve de stervelingen ernstig tot bekeering roept. Dat daardoor 

 „talrijke twisten, verraderijen, oproer, roof en vijandelijke invallen, 

 „benaauwdheid en ellende, oorlogen, pestziekten, hongersnood en ve- 

 „lerlei en verschillende ziekten, ja zelfs sterfgevallen van koningen en 

 „vorsten , verwoestingen en omkeeringen van landen , staatsomwente- 

 „lingen en duizend andere dergelijke rampen, ons voorspeld worden — 

 „wie is er toch, die dit zou durven tegenspreken?" i) 



Dit gevoelen, door de overlevering der oudheid ondersteund, wordt 

 dan ook door mulerius niet alleen gevolgd, maar ook met opgaven 



') LoTTicHius , rei-nm Germanicarum t. Il , c. 1 , n. 4 , aangehaald bij lubi 

 HIETZ , t. H , p. 421. 



