VEENROOK EN ANDERE DR006E NEVELS. 195 



van het brandende veen eene uiterst eenvoudige en gemakkelijke zaak 

 is, zulks ophoudt te zijn, wanneer de rooknevel op grooten afstand 

 van de plaats des oorsprongs wordt waargenomen , waar de rook zich 

 reeds meer verbreid heeft en daardoor minder gemakkelijk als zooda- 

 nig door den reuk herkend wordt, en waar bovendien de meeste 

 inwoners, zoo zij al weten dat er in de bovengenoemde streken hooge 

 veenen zijn, meerendeels geheel onbekend zijn met de gewoonte der 

 veenkolonisten om de oppervlakte van een gedeelte dezer veengronden 

 jaarlijks in brand te steken, en vervolgens in de asch boekweit, 

 zeldzamer haver of rogge te zaaijen. 



Sedert echter in 1825 l. l. finke i) en na hem verscheidene an- 

 deren de wijze van dit veenbranden beschreven en opmerkzaam ge- 

 maakt hebben op de geweldige massa rook, die daardoor in de lucht 

 wordt gevoerd, welke, door den wind voortgedi-even , zich tot op zeer 

 aanmerkelijke afstanden verbreidt, heeft men daarin de hoofdbron 

 leeren kennen van die drooge nevels, welke onder verschillende na- 

 men bekend zijn. Terwijl men hen in onderscheidene gedeelten van 

 ons vaderland heirook, veenrook , zeerook of zeebrand noemt, dragen zij 

 in Duitschland dp namen van Haarrauch , Höhmuch of Höhenrauch , 

 Heerrauch, Haarrauch, Heiderauch, Sonnenrauch en Landrauch. 



De Franschen en Engelschen schijnen er geene andere namen dan 

 die van hrouülard sec en van dry fog voor te hebben. 



De uitgebreidheid der hooge veenen, waarvan een gedeelte op het 

 grondgebied van ons vaderland, maar een merkelijk grooter deel ter 

 weerszijde van de Eems in den noordwestelijken hoek van Duitsch- 

 land ligt, is zeer aanzienlijk. De juiste grootte der oppervlakte 

 is echter moeijelijk met zekerheid op te geven. Eger -) schat haar 

 op niet minder dan 1451, prestel 3) op slechts C5^ vierkante geo- 

 graphische mijlen. Nemen wij ook het laatste cijfer aan, dan beslaan 

 toch de hier bedoelde hooge veenen eene oppervlakte , meer dan dub- 



') Der Moorrauch in WestphaUn. Ein Beürag zur Meteorologie, nach Anleitutig 

 van mehr als 100 Beobachtern geschrieben , und nach dem IVunsche der Kóniglichen 

 Akademie der Wissenschaften zu Berlin zum J)ruck bef'órdert , Liiigen 182.5. 



*) Der Haarrauch , Essen 1835. 



3) Petermann's Mittheilungen aus justus perthes' Qeographischer Anstalt 1858 , 

 UI p. 106. 



13* 



