196 VEENROOK EN ANDERE DROOGE NEVELS. 



bel ZOO groot als die van de geheele provincie Zeeland en bijna zoo 

 groot als de provinciën Noord-Holland en Utrecht te zamen genomen. 

 De twee grootste dezer veenen, die elk een zamenliangend geheel 

 uitmaken, zijn het Arembergsche en het Bourtanger veen, waarvan 

 het eerste 28, het tweede 25 vierkante mijlen gronds bedekt. Het 

 laatste ligt voor een klein deel op onzen bodem. 



Volgens PRESTEL bedraagt de hoegrootheid van het veen , dat jaar- 

 lijks gebrand wordt, 30 — 40,000 morgen i), en daar na de branding de 

 oppervlakte bedekt is met eene laag asch van een halve duim (bijna 

 1^ centimeter) hoogte, welke asch afkomstig is, zoowel van de ver- 

 brande gewassen, die op het veen groeijen, als van de bovenste veen- 

 of' turflaag zelve , zoo kan men zich eenigermate eene voorstelling 

 vormen van de verbazende massa rook , die daarvan in digte kolom- 

 men opstijgt, al is het dan ook niet mogelijk om uit de gebrekkige 

 gegevens eenigzins juiste gewigten of maten af te leiden. Prestel 

 bevond, door eene hoekmeting , dat de hoogte der rookmassa boven 

 het Bourtanger veen, tijdens de verbranding , 9 — 10,000 voet bedroeg, 

 d. i. de halve hoogte van den Chimborazo. De geheele tusschenlig- 

 gende luchtlaag was derhalve met een digten rook vervuld. 



Het spreekt van zelf, dat het geheel van den wind afhangt, in welke 

 rigting zich die rook verder verbreiden zal. Daar nu het branden 

 alleen plaats kan hebben , wanneer de opzettelijk daartoe in het najaar 

 losgemaakte veenplaggen zeer droog zijn geworden , en de daartoe ver- 

 eischte di-ooge weersgesteldheid gemeenlijk gepaard gaat met een ooste- 

 of noordooste-wind , zoo zal in den regel zich de rook het eerst over 

 de streek, die westwaarts of zuid- westwaarts van de brandende veenen 

 gelegen is, derhalve over ons vaderland verbreiden. 



Een voorbeeld moge dit ophelderen. Prestel, die door zijne woon- 

 plaats , Eradeu , in de beste gelegenheid is om dit veenbranden gade 

 te slaan, deelde mede, dat men in 1857 daarmede op den 6den Mei 

 aangevangen was. Er heerschte toen een vrij sterke noord ooste- 

 wind. Uit het nevenstaande tafeltje, waarin de dagen, waarop veenrook 



') Daar er niet bijgevnegd is, welke niaal bedoeld wordt, zoo is deze opgave 

 zeer onzeker. Een Haiiiioveische morgen is ongeveer gelijk aan 3.601, een Olden- 

 burgsche aan 14.258 vierkante Ned. ellen. De laatste is dus bijna viermaal zoo 

 groot als de eerste. 



