200 VEENROOK EN ANDERE DROOGE NEVELS. 



gelijk uit het bovenstaande blijkt, niet deze geheele streek op het- 

 zelfde tijdstip door de rookwolk overdekt was. Alleen op den 18den 

 was dit voor een aanmerkelijk deel het geval, daar toen gelijktijdig 

 te Hannover , te Keulen , te Frankfort , te Weenen en te Dresden , 

 dus in de geheele uitgestrekte ruimte tusschen den Rijn, den Donau 

 en de Elbe veenrook den hemel verduisterde. 



Dat de wind somwijlen den rook nog verder kan drijven dan in 

 het bovenstaande kaartje is aangeduid, laat zich overigens niet be- 

 twijfelen. Hij waait niet zelden de zee over en bereikt Engeland , 

 terwijl hij ook soms tot in Zwitserland doordringt, waar hij meermalen 

 te Schaflhausen , Zürich, Basel en Gënève is waargenomen'). Waar- 

 schijnlijk is dit zijn uiterste zuidelijke grens, daar hij dan tegen de 

 Alpen stuit. 



Ofschoon de maanden Mei en Junij diegene zijn , waarin de meeste 

 veenbranden plaats grijpen , zoo geschiedt zulks toch ook wel in andere 

 maanden van de lente en den zomer. Is de winter kort en droog , het 

 voorjaar warm, dan vangen de veenkolonisten daarmede soms reeds 

 in April aan, terwijl ook in Julij en zelfs in September nog veen 

 gebrand wordt, in laatstgenoemde maand vooral voor den rogge- 

 bouw. Te Emden werd van 1844 tot 1857 op 130 dagen veenrook 

 waargenomen. Daarvan waren 6 in April, 52 in Mei, 55 in Junij, 

 10 in Julij en 7 in September. 



Doch ofschoon het nu niet te betwijfelen valt, of verreweg de 

 meeste zoogenaamde drooge nevels in Noord-Westelijk Europa wor- 

 den door veenrook voortgebragt , zoo spreekt het echter van zelf, dat 

 elke andere rook, door verbranding op groote schaal ontstaan, zich 

 op geheel gelijke wijze kan vertoonen. Als zoodanig komt vooral in 

 aanmerking de rook , die het gevolg is van het in brand steken der 

 heide, zoowel in .sommige gedeelten van ons vaderland, als in Duitsch- 

 land, dat wel is waar verboden is, maar desniettegenstaande nog me- 

 nigmaal geschiedt door de schaapherders, welke op die wijze de oude 

 voor voedsel ongeschikte planten trachten te vernielen, ten einde deze 

 door een jeugdig, malscher gewas zouden vervangen worden. In 



') Mededeeling van Prof. merklein te Schaffuauseii , ir. fetermann's Mitthei- 

 lungen, 1858, VlU , p. 316. 



