204 VEENROOK EN ANDERE DROOGE NEVELS. 



eenen kwaden reuk staanden veenrook van onverdienden blaam te 

 zuiveren, mogen wij nog wel eenen stap verder gaan en de vraag 

 opwerpen: zoude de veenrook ook in eenig opzigt nuttig kunnen zijn, 

 ol', zoo hij het nog niet is, door doeltr e tiende maatregelen kunnen 

 worden ? 



Die vraag moge , bij eene oppervlakkige beschouwing , eenigzins won- 

 derspreukig klinken, het volgende zal leeren, dat zij zoo ongerijmd 

 niet is , als zij welligt aan dezen of genen toeschijnt. 



Elk weet dat eene der vooi'naamste oorzaken van het mislukken 

 van vele gewassen in het voorjaar in de dan vaak plaats grijpende 

 nachtvorsten moet gezocht worden. Kon men een middel vinden om 

 deze te keer te gaan, menig gewas zoude behouden blijven, dat nu 

 verloren gaat of althans geen vruchten geeft. De oorzaak nu der 

 nachtvorst moet, blijkens naauwkeurige daarover in het werk gestelde 

 onderzoekingen, gezocht worden in de uitstraling van de warmte des 

 bodems bij eene heldere onbewolkte lucht. Een thermometer alsdan 

 op het gras gelegd kan 7° — 8° lager staan dan een andere thermome- 

 ter, die in de lucht is opgehangen. Wells leverde een duidelijk be- 

 wijs , dat die uitstraling naar den helderen hemel eene bron van koude 

 is. Hij bevestigde een thermometer op eene horizontale plank, die 

 een el boven den bodem geplaatst was , en een tweede thermome- 

 ter aan de onderzijde derzelfde plank. Van deze twee thermometers 

 stond de eerste 5° lager dan de tweede. Reeds dit wijst aan , dat , 

 om de verkoeling tegen te gaan, de bodem of de daarop groeijende 

 planten slechts overdekt behoeven te zijn door een of ander ligchaam , 

 dat zich tusschen haar en den heldereu hemel bevindt. En dat dit 

 voorwerp zeer dun kan zijn, bewees hij door eene andere proef. Hij 

 plaatste namelijk vier stokjes van een palm hoogte in den bodem 

 op de hoeken van een vierkant van 6 palm zijde en bevestigde 

 daarop een batisten zakdoek. Het gras daaronder was , bij helderen 

 hemel, 6° warmer dan in den niet bedekten omtrek. 



Wat nu zulk een dunne batisten doek vermag, dat vermogen ook 

 de wolken, en, waar deze ontbreken, een kunstmatig veroorzaakte 

 rooknevel, die zich over den bodem en de daai'op groeijende gewas- 

 sen als een dekkend kleed uitbreidt. 



