HET- MELKSAP DEB PLANTEN. -230 



kruidkundigen belang hebben. Ik ga over tot beantwoording der 

 vraag: Welke is de rol, die het melksap in de planten vervult? 



Wanneer men de geschiedenis der wetenschap raadpleegt, dan ziet 

 men veelal, dat eene scheeve voorstelling, uit gebrekkige waarneming 

 en vei'keerde gevolgtrekking ontstaan , helaas ! maar al te dikwijls in- 

 gang vindt en dan niet gemakkelijk wordt uitgeroeid , zoodia zij eenigen 

 schijn van waarheid heeft. Aan den anderen kant echter ziet men ook 

 meermalen, dat eene nieuwe opvatting der verschijnselen, hetzij deze 

 goed of verkeerd zij, tot veel wetenschappelijken strijd aanleiding geeft, 

 en dat juist die strijd het middel kan zijn, om eenig natuurverschijn- 

 sel, waarop vroeger minder de aandacht gevestigd was, grondiger en 

 beter te doen kennen. 



Het verschijnsel in het plantenrijk, waarmede wij thans ons bezig 

 houden, het aanwezen van het melksap, maakt eene uitzondering op 

 dezen regel. Ook hier zijn verkeerde voorstellingen gegeven en 

 hevig bestreden , maar zij hebben nimmer het burgerregt in de 

 wetenschap verkregen. Daarentegen heeft de strijd ons wel van 

 dwalingen bevrijd, maar het verschijnsel zelf geenszins tot klaarheid 

 gebragt. 



Toen namelijk een Duitsch natuurkundige, Dr. carl heinrich schultz, 

 bij de stinkende Gouwe het uitstroomen van het melksap waarnam , 

 kwam hij op de gedachte , dat deze snelle en krachtige uitvloeijing van 

 het vocht wel een gevolg kon zijn van eene beweging van het melk- 

 sap in de levende plant , welke hij dan ook door het mikroskoop zou 

 kunnen waarnemen. Werkelijk meende hij in de bladeren dierzelfde 

 plant ook zulk eene beweging als een rondstroomen te zien. Hij ves- 

 tigde vervolgens zijn blik op meer andere planten , die evenzoo melksap 

 bevatten; hij vond hier, naar hij verklaart, het verschijnsel bevestigd, 

 en leidde nu uit zijne waarnemingen eene theorie af, die aan het melk- 

 sap eene veel hoogere beteekenis toeschreef, dan men vroeger ver- 

 moed had. 



Volgens SCHULTZ zijn de melksapvaten kanalen , die door het geheele 

 plantendeel met elkander in open gemeenschap staan , en waarin het 

 troebele vocht in voortdurende beweging rondstroomt. Zij vormen een 



