HET MELKSAP DEK PLANTEN. 



235 



hechte blad van Chelidonium majiis nimmer beweging van het melksap 

 kunnen waarnemen, tenzij tijdelijk door uitwendige oorzaken, die van 

 het leven der plant geheel onafhankelijk waren. Wanneer hij b. v. 

 een blad, dat onder het mikroskoop gelegd was, van de moederplant 

 afsneed, dan zag hij op hetzelfde oogenblik, dat het uitvloeijen- van 

 sap begon, een hevigen stroom in de rigting van het uitvloeijingspunt. 

 Deze stroom hield echter op, wanneer aan de afgesneden plant het 

 sap gestremd en daardoor de verdere uitvloeijing verhinderd was. 

 Evenzoo bespeurde v. mohl, in overeenstemming met amici te Modena, 

 dat , wanneer het zonlicht een gedeelte van het blad bescheen , of zoodra 

 eene kleine plaatselijke di-ukking werd uitgeoefend, een zeer snelle, doch 

 bijna terstond weder ophoudende stroom van het melksap werd te weeg 

 gebragt. Dat die beweging van het melkvocht bloot aan uitwendige 

 oorzaken toe te schrijven is, toonde v. mohl overtuigesnd aan met het 

 blad van den Boksbaard [Tragupogon pmlensis) , eene onzer inlandsche plan- 

 ten , waarin de melksapvaten nagenoeg evenwijdig met elkander loopen. 

 Hij kon namelijk den stroom willekeurig in de eene of in de andere rig- 

 ting doen ontstaan, door of den top of de basis van het blad door te 

 snijden. En zoo hij eerst den bladsteel had afgesneden, en dan door 

 digtschroeijen of binden de uitvloeijing daar deed ophouden, en nu 

 den top van het blad doorsneed, dan zag hij den stroom van het melk- 

 sap eensklaps omkeeren. 



Door deze en dergelijke bewijzen werden de beschouwingen van schultz 

 wederlegd. Het bleek, niet alleen, dat hij verschillende zaken ver- 

 ward had en voor melksap had gehouden , wat dien naam niet mogt 

 dragen, maar ook dat er van die vermeende rondstrooming in de wer- 

 kelijkheid niets te ontdekken was ; i) dat zij ook niet kon plaats hebben , 

 omdat de kanalen, waarin het vocht besloten is, hoe lang zij soms ook 

 mogen zijn, in den regel toch blind eindigen. 



Ziedaar dan het levensvocht verdreven uit de rij der natuurver- 

 schijnselen, waarin het onwettig eene plaats had zoeken in te nemen. 



') Wanneer de in het voclil aanwezige bolletjes (waaraan men de beweging alleen 

 onderscheiden kan) zeer klein zijn, dan vertoonen zij in en buiten de plant, de 

 aan alle kleine ligchaampjes eigene, door robertbrown ontdekte, moleculair-bewe- 

 gingen. Zijn zij grooter , dan bespeurt men van die beweging niets. 



