HET MELKSAP DER PLANTEN. 241 



dieren en menschen een snellen , maar vreeselijken dood toe te brengen. 

 Belangrijk is als voorbeeld van de tweede groep vooreerst de 

 latropha Manihot of Maniok, die een scberp vergiftig melksap, 

 doch tevens een hoogst gezond voedsel bevat in de groote , vleezige , 

 knolachtige wortels , en daarom eene der belangrijkste cultuurplanten 

 is in geheel tropisch Amerika. Het meel dier plant, onder den 

 naam van Tapiocca voor de fijnere en Mandiocca voor de grovere 

 soorten bekend, levert door bakken het Cassavebrood , dat voor den 

 vrijen Amerikaan zoowel als voor den slaaf ons brood en de rijst 

 van het Oosten vervangt. Schleiden geeft ons van de bereiding van 

 dit meel de volgende schildering. In de digte wouden van Guyana 

 heeft het opperhoofd der Indianen tusschen hooge stammen van Mag- 

 nolia's zijn hangmat uitgespannen , en hij rust uit in de schaduw van 

 breedgebladerde Bananen, terwijl hij achteloos rookende den arbeid 

 van zijn gezin aanschouwt. Met een houten knods stampt zijne vrouw 

 in een uitgeholden boomstam de verzamelde Maniokwortels fijn en 

 wikkelt de stijve brei in een digtgevlochten netwerk, uit de taaije 

 bladeren van groote Liliaceën vervaardigd. Het langwerpige bundeltje 

 wordt opgehangen aan een stok , die op twee houten gaffels rust , en 

 van onderen een zware steen daaraan bevestigd, waardoor het sap uit 

 het vlechtwerk wordt uitgeperst. Het atioopende vocht vloeit in de 

 daaronder geplaatste schaal eener kalabas '). 



Beide, zoowel de overgebleven brei, als het afgeloopen troebele 

 vocht zijn echter in hooge mate vergiftig. Ten einde de wortelbrei 

 van vergif te bevrijden, ontsteekt daarom de vrouw een vuur, waarop 

 zij de massa laat roosten. Daarna wordt deze tusschen steenen tot 

 poeder gewreven en nu is het Cassavemeel gereed, dat verder tot 

 brood gebakken kan worden. 



') Bij deze schildering stelt schleiden tevens een jonjren knaap voor , die in het 

 afloopende doodelijke vocht de pijlen zijns vaders doopt. Deze voorstelling, alsof 

 het melksap van Jatropha Manihot voor pijlgift zou aangewend worden, is echter 

 onjuist. Het kan hiertoe niet dienen, daar het vergif, uit blaauwzuur bestaande, 

 vlugtig is, zooals ook blijkt uit de door schleiden zelven vermelde omstan- 

 digheid , dat uit de wortelbrei het vergif door roosting verwijderd wordt. Geheel 

 in overeenstemming hiermede leeren ons andere bericten, dat de Maniokwortels 

 zonder schade door het vee gegeten worden , wanneer zij slechts vooraf eenige uren 

 in de zon gelegd zijn. 



1859. 16 



