ALEXANDER VON HUMBOLDT. 269 



of de physische ivereklbeschrijving. Zijn beroemd werk Kosmos, waarover 

 wij later zullen moeten spreken, is echter niet de vrucht van deze 

 voorlezingen. Hij hield zijne eerste voorlezingen in het auditorium 

 van de hoogeschool. Zij maakten te Berlijn , ja in geheel Duitschland 

 zulk een opgang , dat geleerden en vrienden der natuurwetenschappen 

 zelfs uit verwijderde oorden de reis naar Berlijn niet ontzagen , om 

 ten minste humboldt gezien en ééne dezer voorlezingen gehoord te 

 hebben. Spoedig werd de aandrang van toehoorders zoo groot, dat 

 hij gedwongen werd den eersten cyclus dezer lezingen, voor een groo- 

 ter en meer gemengd gehoor ingerigt, in de groote zaal der zangaka- 

 demie te herhalen. Ook deze meer populaire voorlezingen werden 

 van de hoogst geplaatste personen en de grootste geleerden ijverig be- 

 zocht. Daar zag men eiken avond den koning zelven, het koninklijke 

 huis, de voornaamste Heeren en Dames uit de stad en daar nevens 

 een publiek, hetwelk zijn roem in humboldt stelde. Daar stond hij 

 dan als een onuitputtelijke bron van geestesrijkdom onder zijne 

 Duitsche landslieden. Ieder, zelfs de onaanzienlijke en onbeschaafde, 

 wilde den man zien , die eene nieuwe wereld aan het licht gebragt 

 had. » Alexander ," zoo schreef zijn broeder wilhelm aan eenen 

 vriend te Weenen » heeft door zijne voorlezingen eene nieuwe soort 

 van roem verworven. Zij zijn onovertrefbaar. Hij is meer dan 

 ooit de oude en het is, zooals het altijd was, een karaktertrek in 

 hem, een zekeren hem eigenen inwendigen schroom aan den dag te 

 leggen in de manier, waarop hij voor het publiek optreedt." 



Met het jaar 1829 begon voor humboldt een nieuw en zeer ge- 

 wigtig tijdperk zijns levens. Nikolaas , de keizer van Rusland , had 

 besloten eene expeditie uit te zenden tot onderzoeking van het Noor- 

 delijk Azië, het Oei-al- en Altaï-gebergte, de Chinesche grenslanden en 

 de Kaspische zee. Reeds in 1812 was het plan van eene reis door 

 Midden-Azië door keizer alexander opgevat, maar door den oorlog 

 verhinderd. Thans werd het uitgevoerd en humboldt sloot zich met 

 vreugde aan deze onderneming aan. Hij was daarbij van twee zijner 

 beroemde vrienden, ehrenberg en gustaaf rose, vergezeld. 



De reis ging over Moskau, Kasan, de ruïnen van het oude Bulghari 

 naar Jekatherinenburg , de goudwinning aan den Oeral en de platina- 



