ALEX ANDER VON HUMBOLDT. 271 



in 't hoogduitsch door ideler vertaald, 5 t. Berlijn 1836 — 1839. 



In het jaar 1835 trof' hem een gevoelige slag. Zijn broeder wil- 

 helm werd van zijne zijde weggenomen. Welk eene vreugde was het 

 hem niet geweest, zijnen wilhelm in zijne nabijheid te hebben! Of- 

 schoon ieder van hen zijne eigene baan bewandelde en zijn eigen vak 

 beoefende, gingen toch hunne studiën hand aan hand. Terwijl wil- 

 helm zich in de wetten van het historisch geestesleven der mensch- 

 heid en in de overblijfsels van lang verstorvene volken en talen ver- 

 diepte, trachtte alexander de geheele physieke wereld in hare een- 

 heid en zamenhang te omvatten. Maar op hoe vele punten van het 

 rijke gebied des levens moesten deze twee groote broeders niet met 

 elkander in aanraking komen ! 



Wilhelm had op de vastheid van alexanders gestel de hoop gebouwd, 

 dat deze hem overleven en zijne letterkundige nalatenschap aanvaar- 

 den en bezorgen zoude. Hij leefde na den dood zijner vrouw op het 

 slot Tegel in gezelschap van zijne dochters. Eene toenemende zenuw- 

 zwakte deed vermoeden, dat zijn leven ten einde spoedde. Gedu- 

 rende zijne laatste ziekte bezocht alexander hem dagelijks. «Ik 

 verliet hem gister avond om elf uur" schreef hij aan zijn vriend 

 BARNHAGEN VON ENSE » en ga er nu weder heen. — De dag van 

 gister was minder onrustig. Een half soporeuse toestand, veel, niet 

 zeer rustige slaap — en bij elk ontwaken woorden van liefde, van 

 troost — altijd nog de klaarheid van den grooten geest, die alles 

 bevat, onderscheidt en zijn eigen toestand navorscht. De slem was 

 zeer zwak, ruw en kinderlijk fijn; daarom zet men hem nog 

 bloedzuigers aan de keel. "Volkomen bij zijn verstand! — «Denkt 

 zeer dikwijls aan mij" zeide hij eergister, «maar met blijmoedigheid. 

 Ik was zeer gelukkig. Ook heden was een schoone dag voor 



mij , want de liefde is het hoogste. Spoedig zal ik bij moeder zijn 



inzigt hebben in eene hoogere wereldorde." — Mij blijft geen 

 zweem van hoop over. Ik dacht niet, dat mijne oude oogen zoo- 

 veel tranen hadden. Het duurt nu acht dagen." — Den 8 April 

 1835 ontsliep wilhelm in de armen van zijn broeder. 



De belangrijke levensloop van hümboldt had hem in betrekkine 

 gebragt met de meest beroemde geleerden, inzonderheid natuuron- 



