272 ALEX ANDER VON HÜMBOLDT. 



zoekers uit alle deelen der aarde. Vooral in den avond van zijn 

 leven legde hij eene werkzaamheid in het brieven schrijven aan den 

 dag, die, als men zijne hooge jaren en zijnen veelzijdigen arbeid in 

 aanmerking neemt , bewonderenswaardig is. Met Duitschers , Engel- 

 schen , Franschen , Amerikanen onderhield hij eene uitgebreide brief- 

 wisseling, meestal over wetenschappelijke onderwerpen — en hij 

 schreef al zijne brieven met eigen hand. 



Bij de meeste belangrijke ondernemingen, tot uitbreiding van de 

 natuurwetenschap, vooral bij ontdekkingstogten werd zijn oordeel ge- 

 vraagd — en nooit teruggehouden. Wij maken hier bij voorkeur 

 melding van de reis rondom de wereld door het Oostenrijksche fregat 

 Novara. De voornaamste geoloog van Weenen , Dr. hochstetter , had 

 zich in Januarij 1857 naar Berlijn begeven, om daar over den voor- 

 genomen togt het oordeel van vele geleerden, maar vooral dat van 

 HÜMBOLDT in te nemen. De grijsaard ging met den jongen natuuron- 

 derzoeker de geheele reisroute door en maakte hem overal op ge- 

 wigtige en belangrijke zaken opmerkzaam. » De zeldzaamste namen 

 van vulkanen in alle streken der aarde zijn hem zoo eigen," verhaalt 

 HOCHSTETTER vol verwondering , » alsof hij zijn gansche leven zich daar- 

 mede alleen had bezig gehouden." Korten tijd daarna zond hum- 

 BOLDT éene door hem gestelde instructie voor dezen togt, acht folio 

 bladzijden groot, naar Weenen. Hij besluit ze met de betuiging, dat 

 hij niet meer onder de levenden zijn zal, als de Novara op zijne te- 

 rugkomst van zijne reis rondom de wereld op de reede van Triest het 

 anker zal uitwerpen, en dat hij zich reeds vooruit beklaagt, de onge- 

 twijfeld rijke vruchten van dien togt niet meer te kunnen aanschouwen. 



Met BONPLAND, zijnen vriend en reisgenoot van vroegere jaren, on- 

 derhield hij, voor zoo veel de verre afstand van verblijfplaats dit 

 toeliet , de meest hartelijke vriendschapsbetrekking. Na hunne terug- 

 komst in Frankrijk was bonpland aangesteld tot opperbestuurder van 

 de tuinen van Malmaison, het buitengoed van de keizerin josephine, 

 waar zich eene prachtige verzameling van buitenlandsche gewassen 

 bevond. Maar na den val van napoleon beviel het hem in Frankrijk 

 niet meer. Hij ging in 1818 als professor in de Natuurlijke geschie- 

 denis naar Buenos-Ayres. Men hoorde toen in langen tijd niets van 



