292 HERDER. 



het daarbij op schatting , op bepaling van meerdere of mindere waarde 

 is toegelegd. Het zijn toch altijd ongelijke grootheden, die zich niet 

 naar denzelfden maatstaf laten berekenen, en elke merkwaardige per- 

 soonlijkheid bezit hare individuëele verdienste , die slechts door naauw- 

 gezette, onbevooroordeelde studie gekend kan worden. 



Het was mijn oogmerk in deze bladen eene proeve van zoodanige 

 studie te geven; aan eene kritiek wenschte ik mij niet te wagen. 



JoHANN GOTTFRiED VON HERDER was de zoon van een armen school- 

 meester en van een hoef- en wapensmidsdochter te Möhringen, eene 

 kleine stad in het noordelijke gedeelte van Pruissen. Beide echte- 

 lieden leefden voor hunne kinderen. Hun huisboek was de Bijbel. 

 Zijnen vader dankte hij eerbied voor orde en pligt , zijne moeder stille 

 ingetogenheid en meewarigheid met leed en vreugde der zijnen. Het 

 aartsvaderlij k gezin en de aartsvaderlijke levenswijze, waar iedei-e dag 

 aan getrouwe piigtsvervuUing toegewijd , door Bijbel , gebed en gezang 

 geheiligd werd , maakte een diepen , biijvenden indruk op den kleinen 

 GOTTFRiED en legde den grond tot herders gemoedelijken ernst en 

 liefde voor de gewijde poëzij der Oosterlingen Door zijne armoede 

 bleef hij bewaard voor tijdverkwisting en menigerlei verleiding, door 

 den strengen levensregel zijns vaders behield hij zijue gezondheid en 

 onschuld , en als de vader zijne tevredenheid met den knaap door het 

 opleggen der handen , onder het zacht uitspreken van » Gottesfriede " 

 betuigde , dan ontving deze zijne zoetste belooning. Later , onder de 

 strenge schooltucht van een bejaarden rector, in de oude talen, ge- 

 schiedenis en aardrijkskunde onderwezen , behield hij nog lang zekere 

 schuwheid en ingetrokkenheid, die hem eerst op mannelijken leeftijd 

 verlaten heeft. Intusschen erkende hij zelf, aan dezen man zijne eerste 

 grondige kundigheden verschuldigd te zijn , die met onverbiddelijke 

 gestrengheid do regelen der spraakkunst aan zijne discipelen inprentte. 

 Ünverzadelijk was zijne leer- en leeslust , en zijne liefste uitspanningen 

 waren eenzaamheid en afzondering in de vrije natuur. Met een boek 

 in de hand en een riem om het lijf zat hij dan op een kersenboom 

 in vaders tuin, ouder bloesems en vogelen, en zoo bragt hij uren door, 

 die hem tot in den uuderdora onvergetelijk bleven. Homeuus verge- 

 lijking van de bladeren in lente en herik bij hel komen en gaan der 



