Dr. BARTh's reizen in het centrale gedeelte van AFRIKA. 307 



aangewezen. Timboelctoe zelve werd tot nog toe door slechts zeer 

 weinige Europeanen bezocLit. De majoor laing was er geweest, doch 

 kort na zijn vertrek van daar als slagtoffer van zijne onderneming 

 door de fanatieke bevolking vermoord. Dat de Noord-Amerikaansche 

 matroos adams , die , tengevolge van eene schipbreuk , in Afrika had 

 rond gezworven (1810), in Timboektoe was geweest, wordt door barth, 

 misschien wel wat stellig, tegengesproken. De stoutmoedige Fransche 

 reiziger caillé bezocht in 1828 Timboektoe, maar kon er slechts kor- 

 ten tijd vertoeven, en bevond zich door gebrek aan hulpmiddelen 

 niet in staat naauwkeurige berigten in te zamelen. 



Bedenkt men al de bezwaren eener reis, als van welke wij 

 thans gewaagden, dan moet de gelukkige uitkomst onze deelneming 

 opwekken. De geldsom, die deze onderneming heeft gekost, is zeer 

 gering te noemen, ongeveer 10,000 daalders (V. S. 453). Was de 

 reiziger beter ondersteund geweest, dan had hij zich uit vele moeije- 

 lijkheden gemakkelijker kunnen redden. Maar , behalve dat hij de 

 laatste twee jaren geenen Europeaan tot togtgenoot bij zich had , moest 

 hij ook bijkans geheel van alle berigten uit Europa verstoken blijven , 

 waartoe het gerucht van zijnen dood, dat in Europa verspreid en al- 

 gemeen geloofd was geworden, veel bijdroeg. Hij bevond zich dan te 

 midden van halve barbaren, in slecht beheerde gewesten, waar de 

 inwoners tegen elkander verdeeld waren , gedurig blootgesteld aan de 

 hebzucht der bedelende grooten. Reeds het betaalmiddel , waarvan men 

 zich bedient, om zijne benoodigdheden te kunnen inkoopen, vormt in 

 deze gewesten eenen grooten omslag, en vermeerdert den last der pak- 

 kaadje. Nu eens zijn het repen katoen, elders vooral schelpen of liever 

 horens (de bekende Cypraea moneta), hier koerdi genoemd (naar de taal 

 van Haoessa) , die als geld worden gebezigd. Hoewel zij in matten- 

 zakken van 20,000 bijeengepakt waren, worden zij echter bij betaling 

 uitgeteld! Hoeveel tijdverlies en daarenboven hoeveel ballast op de 

 reize! Wij worden hier overigens aan eenen vroegeren toestand in 

 Europa, in ons eigen vaderland, herinnerd, toen, volgens het kleine 

 kroniekje van leeghwater, eijeren de gewone pasmunt waren , vóórdat 

 in het laatst der zestiende eeuw de toevloed van zilver aanzienlijk genoeg 

 geworden was om overal geld in omloop te brengen. 



1859. 20 



