DE TWEE GEAVIGTIGSTE NEDERLANDSCHE 

 XJITYINDINGEN OP NATUUR- 

 KUNDIG GEBIED ; 



DOOR 



P. HARTING. 



Wanneer wij naar de redenen vragen, waardoor deg menschen ken- 

 nis op het gebied der natuur in de laatstverloopen twee eeuwen zoo 

 verbazend snelle vorderingen gemaakt heeft , dat men zonder over- 

 drijving zeggen kan , dat dit tijdperk meer aan die kennis heeft toe- 

 gevoegd dan alle vroegere eeuwen te zamen genomen , dan kan het 

 antwoord op die vraag alleen gegeven worden door te wijzen op de 

 talrijke hulpmiddelen tot onderzoek , welke de vindingrijke geest des 

 menschen heeft uitgedacht om al dieper en dieper in de geheimen 

 der natuur door te di'iugen. 



De natuuronderzoekers der oudheid stonden door hunnen geest 

 geenszins beneden dien van den nieuweren tijd. Nog buigen wij ons 

 voor het reuzengenie van eenen aristoteles , nog staren wij bewonde- 

 rend op eenen tbales , eenen anaxagokas, eenen hipparchus en zoo- 

 vele anderen, die, begaafd met een helderen blik en uitstekend ver- 

 stand, de waarheid te midden der dwalingen, waarin hunne tijdge- 

 nooten verkeerden, wisten aan het licht te brengen, — maar hun 

 blik , hoe schei'p ook , was uiterst beperkt , vergeleken met dien der 

 hedeudaagsehe natuurkundigen, omdat hun de middelen ontbraken tot 

 versterking van het waarnemings-vermogen, die deze bezitten. 



Waarneming toch is de eenige weg, die tot kennis der natuur ge- 

 leidt. Elk hulpmiddel , waardoor onze zintuigen worden in staat ge- 

 steld verschijnselen waar te nemen, die zonder dit hulpmiddel niet 

 1859. 21 



