324 DE TWEE GEWIGTIG8TE NEDERLANDSCHE 



waarneembaar zijn, brengt den onderzoeker der natuur eene schrede 

 verder in hai'e kennis. Alle de talrijke werktuigen en toestellen, 

 welke tegenwoordig door hem daartoe worden aangewend, hebben in- 

 derdaad geene andere bestemming dan verschijnselen zigtbaar, hoor- 

 baar of voelbaar te maken, die de mensch, ontbloot van zulke aan 

 zijne zwakke zintuigen te hulp komende middelen , noch zien , noch 

 hooren , noch voelen kan. 



Onder die werktuigen , waardoor het veld der waarneming eene 

 uitbreiding erlangd heeft, van welke de ouden zelfs geen denkbeeld 

 konden hebben, zijn er twee, die , welligt meer dan eenig ander, hebben 

 gestrekt om ons te doen doordringen tot in streken van het gebied 

 der natuur, die vroeger geheel gesloten waren, tot in streken die, 

 door den rykdom der verschijnselen, welke zij aanbieden, voor den 

 navorschenden blik als het ware eene onuitputtelijke mijn zyn gewor- 

 den, waaruit telkens nieuwe feiten worden aan het licht gebragt en 

 nog eeuwen lang aan het licht gebragt zullen worden. 



Die twee werktuigen zijn: het teleskoop of de verrekijker en het 

 miki'oskoop , van welk woord de letterlijke vertaling » kleinkijker" 

 luidt. Heeft het eerste de spheer van het zigtbare uitgebreid tot eene 

 ruimte, die de stoutste verbeelding niet meer omvatten kan, met het 

 tweede ontdekt het oog eene nieuwe wereld, welker bestaan vroeger 

 zelfs niet vermoed werd; met het eerste peilt de mensch de hemel- 

 ruimte, met het tweede bespiedt hij de geheimen des levens, en 

 moeijelijk voorwaar zoude het zijn te beslissen , aan welk dezer werk- 

 tuigen de natuurwetenschap de grootste verpligting heeft. 



Beide zijn op Nederlandschen grond geboren. Na de uitvinding der 

 drukkunst, welke onder alle uitvindingen den eer.sten rang inneemt, 

 mag die van de beide genoemde werktuigen de gewigtigste genoemd 

 worden, waarop ons vaderland bogen kan. 



Desniettegenstaande zijn nog velen, ook hier te lande, met de ware 

 geschiedenis dezer uitvinding onbekend, zoodat zelfs in schoolboeken 

 daaromtrent dwalingen worden verkondigd , die , door telkens herhaald 

 te zijn, eene soort van burgerregt hebben vex-kregen. Ja zelfs in de 

 stad , welker bevolking , meer dan die van eenige andere , er belang 

 bij heeft om de ware toedi-agt der zaak met juistheid te kennen. 



