-^ 



330 DE TWEE GEWIGTIGSTE NEDEELANDSCHE 



«custos aangewezen; ik mogt het echter niet in handen nemen, het 

 «bleef achter het slot, gelijk de meeste zaken van waarde aldaar." 



Het hier medegedeelde feit is niet van belang ontbloot. Het is , 

 voor zoo ver mij bekend is , de eerste maal , dat van eenp gkizen lens , 

 uit de eerste jaren onzer jaartelling afkomstig, gewag wordt gemaakt. 

 Dat zij uit glas en niet uit bergkristal bestaat , wordt juist door den 

 verweerden staat, waarin zij zich bevindt, bewezen. 



Het laat zich ter naauwernood aannemen, dat degenen, die zulke 

 lensvormige doorschijnende steenen en glazen vervaardigden , geheel 

 onbekend zouden gebleven zijn met hun vergrootend vermogen. En 

 toch, hoe zonderling het ook wezen moge, vindt men daarvan in de 

 schriften der ouden met geen enkel woord gewag gemaakt. 



Slechts ééne plaats , bij plinius voorkomende , duidt aan , dat hun 

 het gebruik van eene holle lens , als middel om aan de bijziendheid te 

 hulp te komen, niet geheel onbekend was. Aldaar vindt men namelijk 

 vermeld : dat keizer nero de gevechten der gladiators door een sma- 

 ragd aanschouwde , terwijl uit de gebezigde bewoordingen schijnt te 

 volgen, dat deze smaragd hol geslepen was, iets dat nog waarschijn- 

 lijker wordt, doordat het van elders blijkt, dat n$;bo werkelijk bij- 

 ziende was. 



Ziedaar derhalve het eerste bekende voorbeeld van het gebruik van 

 een loi'gnet , om een schouwspel beter te zien. Doch de voor bijzienden 

 geschikte hol geslepen lenzen vergrooten geenszins , maar verkleinen 

 daarentegen. 



Echter had men opgemerkt , dat glazen met water gevulde bollen 

 de daarachter geplaatste voorwerpen vergroot vertoonen. Doch seneca , 

 die dit vermeldt, begreep de zaak zoo weinig, dat hij de oorzaak 

 dezer vergrooting geenszins aan de gedaante van het doorschijnende 

 ligchaam , maar aan het water zelf toeschreef. 



Dat overigens het glas, even als de edelgesteenten, door de ouden 

 in allerlei vormen geslepen werd, volgt uit verscheidene plaatsen der 

 reeds genoemde schrijvers. Eene groote vermaardheid hadden de 

 glaslkbrieken van Sidon ; aldaar werd het glas geblazen , gegoten en 

 geslepen. Ook werden toen reeds valsche diamanten uit glas gemaakt. 

 Ja zelfs schijnen de ouden reeds in het bezit van brandglazen geweest 



