344 DE TWEE GEWIGTIGSTE NEDERLANDSCHE 



LiPPERSHEY zijne uitvinding, door toezending van zijn werktuig en 

 reqnest aan de Staten, bekend heeft gemaakt, is mede onbekend. 

 Beide kunnen op denzelfden dag, waarop de resolutie genomen is, 

 ontvangen zijn, maar waarschijnlijk is het niet, daar de Staten generaal 

 juist in dien tijd nog vele andere werkzaamheden hadden , welker af- 

 doening voorzeker vrij wat dringender was , dan eene dispositie omtrent 

 een aangezocht octrooi. 



Het eenige dus dat men met zekerheid weet, is, dat jakob adriaansz. 

 METius met de uitvinding van den Middelburgschen brillenslijper 

 bekend was , toen ook hij meende aanspraak te mogen maken op de 

 eer en de voordeden, welke daaruit konden voortvloeijen , omdat hij op 

 zelfstandige wijze tot gelijke uitkomst geraakt was. Of deze aanspraak 

 in zoo verre gegrond was, dat, indien lippershey zijne uitvinding 

 niet had bekend gemaakt, de wereld toch weinig tijds later den ver- 

 rekijker aan metius zoude verschuldigd zijn geweest, laat zich niet 

 beslissen , doch , zooals de zaak thans staat , kan men niet anders , dan , 

 onder toepassing van delambre's gezegde : les premiers inventeurs onl 

 des droits que rien ne peut prescrire, lippershey als den eersten en dus 

 als den eigenlijken uitvinder der verrekijkers te beschouwen ■). 



Hoe de optische zamenstelling dezer eerste verrekijkers geweest is, 

 laat zich niet met zekerheid zeggen. Hoogstwaarschijnlijk is echter 

 de meening , dat zij uit een bol voorwerpglas en een hol oogglas be- 

 stonden. Ware toch het laatste ook bol geweest, dan zouden zich de 

 voorwerpen daarmede omgekeerd vertoond hebben, hetgeen voorzeker 

 niet aan de kritiek van de commissie der Staten zoude ontsnapt zijn. 



') Ik wijk hier in mijne beschouwing eenigzins af van van swinden en moll 

 in hun reeds aangehaald Geschiedkundig onderzoek , enz. Deze noemen metius den 

 mede-uitvinder der verrekijkers en laten de opsomming zijner aanspraken zelfs aan 

 die van lippershey voorafgaan. Het komt mij voor , dat zij door hunne duidelijk 

 doorschemerende zucht, om de uitvinding onder het patronaat van eenen beroemden 

 r)aain, opwegende tegen dien van galilei, te stellen, zich hebben laten verleiden 

 om METIUS meer op den voorgrond te plaatsen , dan hij werkelijk verdient. Hel is 

 zelfs zeer te betwijfelen, of de geheimzinnige man, die zelfs zijnen broeder adriaan 

 nimmer door zijn kijker wilde laten zien , noch er de zamenstelling van verklaren , 

 en die vóór zijn dood maatregelen nam om al zijne werktuigen te doen verdwij- 

 nen, zonder de bekendwording van lippershey's uitvinding, wel immer iets van de 

 zijne zoude hebben openbaar gemaakt. 



