ÜITVIKDTNGEN OP NATUURKUNDIG GEBIED. 345 



Bovendien weet men, dat de spoedig daarop in Italië vervaardigde 

 verrekijkers aldus ingerigt waren, en het zal blijken, dat daarvoor de 

 Zeeuwsche als model hadden gediend. Dat lippershey een voortref- 

 felijk werkman was, mogen wij wel daaruit besluiten, dat hij zich van 

 de inderdaad zeer moeijelijke hem opgelegde taak, om eenen bitwculus 

 met lenzen van bergkristal te maken, tot tevredenheid zijner lastgevers 

 kweet. Maar van het optisch vermogen zijner kijkers zouden wij niets 

 weten, ware het niet dat metius in zijn request gezegd had, dat, 

 volgens het oordeel van den in zulke zaken voorzeker wel bevoegden 

 prins MAURiTS, men met zijn instrument de dingen even ver kon zien 

 en duidelijk onderscheiden, als met dat van den Middelburg.schen 

 brillenmaker. 



Men mag derhalve aannemen, dat beide werktuigen in dit opzigt 

 ongeveer gelijk stonden. Nu weten wij, door mededeelingen in ver- 

 schillende geschriften van adriaan metius, wat zijn broeder jakob 

 hem gezegd had door zijnen kijker te zien. Uit een reeds in 1614 

 verschenen geschrift des eersten blijkt , dat daai-mede de zonnevlekken 

 en de manen van Jupiter gezien werden. In een later (in 1631) 

 uitgegeven werk deelt adriaan mede, dat hij van zijnen toen reeds 

 overleden broeder gehoord had, dat deze met zijnen kijker, op eenen 

 afstand van drie mijlen, letters kon onderscheiden en op de maan 

 bergen ontdekt had, die de schaduw der tegenoverstaande zon achter 

 zich wierpen. Vermoedelijk is de eerste dezer opgaven, dat letters 

 daarmede op drie mijlen afstands onderscheidbaar waren, overdreven, 

 tenzij de letters eene buitengewone grootte hadden en daarmede b. v. 

 de cijferletters op het wijzerbord van eenen hoogen kerktoren bedoeld 

 zijn. Doch zooveel mag men toch besluiten, dat een kijker, waarmede 

 de manen van Jupiter en de bergen der maan met hunne slagschadu- 

 wen konden waargenomen worden , een voor dien tijd zeer goed werk- 

 tuig moet geweest zijn, en dat gevolgelijk ook hetzelfde van de eerste 

 kijkers van lippershey geldt. 



Meer dan waarschijnlijk was het ook een door lippershey vervaar- 

 digde verrekijker, waardoor marius en püchs in November 1609 drie 

 der Jupiter-trawanten ontdekten. Laatstgenoemde toch had, gelijk 

 marius in zijnen Mundus Joviaïis berigt, dit werktuig in den zomer 



