UITVINDINGEN OP NATUURKUNDIG GEBIED. 357 



Hierop zegt boreel: » dat door dezelfden lang daarna, t. w. in 1610, 

 «ook de lange verrekijkers, waai-mede men naar den hemel ziet, zijn 

 «uitgevonden," en dan volgt een verhaal, hoe eenzeker vreemdeling, 

 wiens naam onbekend is gebleven , daarvan de lucht gekregen hebben- 

 de, naar Middelburg was gereisd, hoe deze, in plaats van bij JANS- 

 SEN, door eene vergissing bij den in de buurt wonenden lippershey 

 was gekomen, die een scherpzinnig man was en , na naauwkeurig ge- 

 luisterd te hebben naar hetgeen de vreemdeling hem mededeelde, 

 werkelijk voor dezen eenen verrekijker gemaakt had , zouder er vroe- 

 ger een gezien te hebben, zoodat hij derhalve als tweede uitvinder 

 moet beschouwd worden. 



Dat dit geheele tweede gedeelte van den brief van boreel op on- 

 juiste opgaven steunt, weten wij thans, sedert van swinden in de te 

 's Hage bewaarde Acten en Resolutiën der Staten- Generaal de authen- 

 tieke stukken gevonden heeft, waardoor, gelijk wij zagen, onweder- 

 sprekelijk bewezen wordt, dat lippersheij's uitvinding reeds van 

 vóór 2 October 1608 dagteekent. Indien zacharias janssen eerst 

 in 1610 de eerste kijkers gemaakt heeft, dan kan hij geen aanspraak 

 maken op eene uitvinding, die twee jaren vroeger door zijnen buur- 

 man gedaan en in 1610 reeds door geheel Europa bekend geworden 

 was. Men zoude schier op het vermoeden komen, dat deze buren 

 brillenslijpers elkander geen goed hart toedroegen, en dat het sprookje 

 van den vreemdeling eigenlijk zijne bron in de tusschen hen be- 

 staande ijverzucht had. 



Evenwel mogen wij niet voorbijzien , dat er onder de door borel 

 uitgegeven getuigenissen één voorkomt, volgens welke de uitvinding 

 der verrekijkers door zaCharias janssen reeds van het jaar 1590 

 zoude dagteekenen. Het is namelijk dat van joannes zachariasz. , 

 zoon van zacharias janssen, die verklaarde, «dat de kijkers [teles- 

 t copia) het eerst door zijnen vader waren uitgevonden en wel , zoo 

 «als hij dikwijls gehoord had, in het jaar 1590, doch dat de langste 

 » toen gemaakte kijker eene lengte van vijftien of zestien duim niet 

 » was te boven gegaan. Twee zulke kijkers waren toen , de eene aan 

 » Prins MAURiTS , de andere aan den Aartshertog albert gegeven. 

 » Kijkers van die lengte wai-en in gebruik gebleven tot aan het jaar 



23* 



