358 PB TWEE GE-WIGTIGSTE NEDERLANDSCHE 



» 1618. Toen had hij (de getuige zelf) met zijn vader zacharias het 

 » maaksel en de zamenstelling der lange kijkers uitgevonden , waarvan 

 » men nu nog gebruik maakte om des nachts naar de sterren en de 

 » maan te zien." 



Tusschen dit getuigenis en den brief van boreel bestaan verschei- 

 dene tegenstrijdigheden , waarvan de geringste is, dat joannes zacha- 

 riasz. geheel zwijgt van zijnen grootvader. Maar terwijl boreel het 

 jaar 1610 noemt als datgene, waarin de vervaardiging van kijkers om 

 de hemelligchamen te beschouwen het eerst zoude geschied zijn, wordt 

 door JOHANNES het jaar 1618 als zoodanig genoemd, waarbij hij 

 tevens van zich zelven als mede-uitvinder spreekt. Bovendien zwijgt 

 de getuige geheel van de uitvinding van het mikroskoop, terwijl toch 

 uit den brief van boreel blijkt, dat zijn vader en grootvader dit 

 werktuig lang voor den verrekijker hadden uitgevonden. 



Er bestaat slechts één middel om deze schijnbare tegenstrijdigheden 

 op te lossen. Uit den geheelen inhoud en den titel van het geschrift 

 van BOREL ziet men, dat het voorname doel daarvan was om aan te 

 toonen, door wien de verrekijker was uitgevonden. Van het miki'os- 

 koop wordt alleen als in het voorbijgaan, namelijk in den brief van 

 BOREEL, gewag gemaakt. Bij de in geregtelijken vorm afgevraagde 

 getuigenissen werd daarvan met geen woord gesproken. Nu was de 

 getuige JOANNES zachariasz. in 1655 twee en vijftig jaren oud; hij 

 was dus in 1603 geboren, derhalve dertien jaren nadat de eerste 

 uitvinding zoude geschied zijn. Aangenomen nu dat er in dat jaar 

 1590, volgens de in zijne familie bestaande overlevering, werkelijk 

 een optisch wei'ktuig is uitgevonden , dan mag men met eenigen grond 

 vermoeden, dat hier eene verwarring ontstaan is, en dat dit werktuig 

 niet de verrekijker , maar het zamengesteld mikroskoop is geweest. 

 Dit zoo zijnde, strookt zijn getuigenis geheel met dat bevat in den 

 brief van den twaalf jaren ouderen boreel, die den vader en groot- 

 vader goed gekend heeft, en volgens wien het mikroskoop lang voor 

 1610 uitgevonden was, terwijl bovendien de door dezen opgegeven 

 lengte van het werktuig en zijne mededeeling, dat eerst Prins mau- 

 RiTS en later Aartshertog albert er een van de uitvinders ten ge- 

 schenke ontvingen , daarmed* geheel in overeenstemming zijn. 



