372 IETS OVER REUZEN. 



treft, vindt men ook de menschen langer van statuur; de Polen, Lijf- 

 landers, de bewoners der Ukraine en van het zuidelijke gedeelte van 

 Zweden , de Denen , Pruisen , Saksers en Schotten zijn kloek van ge- 

 stalte. Dat eenvoudigheid van levenswijze en onbekendheid met de 

 verslapping der weelde veel toebrengen tot het ontwikkelen van eenen 

 krachtigen ligchaamsbouw , bewijzen de getuigenissen, die de Eomein- 

 sche schrijvers ') geven aangaande de oude Germanen en Galliërs , welke 

 zij als bijzonder gi-oot van gestalte en forsch van ligchaamsbouw be- 

 schrijven. Meer naar het zuiden neemt de middelbare lengte van den 

 mensch weder af; de Franschen , Spanjaarden, Italianen en Grieken 

 bereiken in den regel de statuur van de kustbewoners der Oostzee 

 niet, en wanneer men nog meer naar het zuiden afdaalt, neemt de 

 lengte van den mensch althans niet toe. De Soedaneezen, zoowel die 

 van den stam der Foelbe's of Fellata's, als de Haussa's en Som-hay's, 

 in de binnenlanden van Afrika, worden door den laatsten reiziger in 

 die oorden , die ook vele streken bezocht heeft , waar nooit een Euro- 

 peaan zijnen voet zette , Dr. barth , eer tot de kleine , dat tot de 

 groote menschen gerekend , ofschoon het meten van eenen inlander hem 

 eens geweigerd werd. Ook onder andere graadlengteu vindt men het- 

 zelfde. De Siberiërs zijn klein , de Tibetanen kloek , en in China zijn 

 de bewoners der noordelijkste provinciën veel langer en sterker van 

 ligchaamsgestalte dan die in het midden en zuiden des rijks. In 

 Amerika heeft hetzelfde verschijnsel plaats , en dat zoowel in Zuid- als 

 in Noord-Amerika. Het zuidelijke halfrond bevat veel meer zee en 

 is dus veel minder bewoond dan het noordelijke; niettemin beves- 

 tigt het zich ook daar, dat groote hitte en groote koude niet bevor- 

 derlijk zijn aan de ontwikkeling van den menschelijken ligchaamsbouw , 

 doch dat de koudste landen de kleinste menschen hebben , terwijl in die 

 streken, welker algemeene temperatuur een weinig beneden de gemid- 

 delde der gematigde aardgewesten is , de langste menschen wonen. 

 De berigten der oudere zeevaarders magellaan , pigafetta , sarmien- 

 To, CANDisH, hawkins, VAN NOORT , SPILBERGEN en anderen aan- 



') Zie o. a. caesar, De bell. Gall. , L. II, c. 30; columella , Be re rust, L. III, 

 c, 8; poMPONiüs MELA, Be siiu orb. , L. III, c. 3; quiutilianus , Beelam. 3; juve- 

 NALis , Sat. 5 enz. 



