WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 13 



Sedert de tabak grootere winsten afwerpt, schijnt hij zijn aantrekkingsver- 

 mogen op den bliksem te hebben verloren. 



Waarin nu de betrekkehjk mindere gevaarlijkheid van den bliksem op Java 

 gelegen is, kan ik niet verklaren. Misschien werkt het groote aantal hooge 

 boomen beschermend voor de menschen en hunne woningen. Ik moet hier 

 nog opmerken, dat hier te lande de elektrometers in de meeste gevallen hun- 

 nen dienst weigeren , gelijk ik bij Dr. onnen te Buitenzorg vaak in de gele- 

 genheid was waar te nemen ; misschien is de overgroote vochtigheid der lucht 

 hiervan de oorzaak. Kokosboomen schijnen bijzonder veel door den bliksem 

 getroffen te worden (zie LE DULX , in Verhandelingen van hel Bataviaasch Ge- 

 noolschap enz., V D. 7—40). Ditzelfde is op Ceylon waargenomen. De boom 

 wordt of in den grooteu eindknop getroffen , en sterft dan spoedig en onvermijde • 

 lijk , of de bliksem Ireedl door de spits der bladeren in den stam en werkt 

 dan meer op de uitwendige lagen van dezen , waarbij dan de boom in het leven 

 kan blijven. Zoo trof de bliksem den 2den Januarij 1858 drie kokosboomen 

 digt bij mijne woning, een daarvan was twee dagen daarna volkomen dood; 

 de beide anderen leven thans ("25 Januarij) nog. Te Huitenzorg heeft de blik- 

 sem sedert 30 jaren den een na den ander alle kokosboomen rondom de woning 

 van den hortulunus gedood. Juist de hoogte, waarop die woning staat, de 

 botanische tuin, en de streek van het hooggelegene deel der stad zijn bij wijze 

 van uitzondering zeer blootgesteld aan de vernielende werking des bliksems. 

 Zoo bespeur ik uit de aldaar gedane waarnemingen, dat in April 1842 door 

 den bliksem drie volwassenen gedood en twee kinderen gewond zijn. Een 

 later geval in den tijd , toen daar gcene waarnemingen gedaan werden , zoo ik 

 mij niet bedrieg in Maart 1845, was nog erger. Op het smalle voetpad, dat 

 van den bazar naar de rivier Tjilicong leidt , werden op een marktdag twee 

 menschen door den bliksem doodgeslagen. De menigte verzamelde zich rondom 

 de lijken, en vijf minuten later werden op dezelfde plek nog vijf menschen 

 door den bliksem gedood of gewond. Een panische [voorzeker geen pani- 

 sche!] schrik dreef de menigte uiteen, zoodat de lijken een geruimen tijd 

 bleven liggen. Den 31 October van hetzelfde jaar werden in het hertenpark 

 van den botanischen tuin drie herten en een man gedood. Een tweede geval, 

 waarbij de bliksem dadelijk weder op dezelfde plaats viel, deelde mij de kapi- 

 tein der Chinezen van Buitenzorg mede, die het te Goenoeng Sindoer zelf 

 mede had gezien. Gedurende een onweder hield een Javaan in een kofiij- en 

 vruchtwinkel stil. Terwijl hij daar zat te wachten, sloeg de bliksem een der 

 twee buiïels neder, die bij voor zijne kar had gespannen. Hij ijlde naar bui- 

 ten, om naar den gevallen buffel te zien, toen een tweede bliksemstraal 

 hem zelven doodde, eer hij met zijne proeven tol redding gedaan had. (Vier- 

 teljahrsschrift der natur/orsch. Gesellsch. in Ziirich, 111, 5 Heft) D. L. 



