18 ALBUM DER NATUUR. 



harder en niet vezelachtig materiaal. Fairbairn koos daartoe glas , deels om- 

 dat dit van alle gemakkelijk in de verlangde vormen verkrijgbare stoffen het 

 meest aan de gestelde vereischten voldeed , en ten anderen omdat het uitge- 

 strekt gebruik daarvan tot allerlei doeleinden aan de uitkomsten der proefne- 

 mingen eene regtstreeks praktische belangrijkheid kon bijzetten. 



De proeven werden gedaan evenals vi'oeger die voor het ijzer. De te onder- 

 zoeken bollen of cylinders , hermetisch gesloten, werden geplaatst in een 

 overigens geheel met water gevuld en evenzeer goed gesloten , sterk vat van 

 geslagen ijzer, dat van eene pomp en eenen geschikten manometer was voor- 

 zien. Werd er nu door de eerste op nieuw water in het vat geperst, dan 

 toonde de laatste eene steeds vermeerderende drukking aan, totdat eene kleine 

 ontplofGng en de plotseling veranderende stand des manometers aantoonde , dat 

 de glazen bol of cylinder zich begeven had. Voor de bollen toonde zich onder 

 overigens gelijke omstandigheden een zeer aanmerkelijk verschil, al naarmate 

 zij den waren bolvorm meer of min naderden. Om zich van den vorm dier 

 zoogenaamde bollen — eigenlijk vrij onregelmatige ellipsoïden — een denkbeeld 

 e kunnen vormen , zijn in de onderstaande tabel twee middellijnen , de groot- 

 ste en de kleinste voor elk opgegeven. Daarnaast staat de wanddikte van 

 het glas, alles in Engelsche duimen, en in de laatste kolom de drukking 

 waarbij zij braken , evenzeer in Engelsche ponden op den vierkanten Engel- 

 schen duim. 



Een Engelsch pond is =0,4536 kilogram, een Engelsche duim = 2,54 

 centimeter en dus een vierk. Eng. duim =: 6,45 vierk. centimeter. 



Nommers. Middellijnen. Dikte. Drukking. 



i 5,05 4,76 0,015 292 



2 5,08 4,70 0,019 410 



3 4,95 4,72 0,021 470 



4 5,60 — 0,020 475 



5 8,22 7,45 0,010 35 



6 8,20 7,30 0,012 42 



7 8,20 7,40 0,015 60 

 Neemt mende dampkringdrukking == 15 Engelsche ponden op den vierkanten 



Engelschen duim, dan blijkt hieruit, dat de bol no. 4, van ruim 14 centimeters 

 middellijn en wein'g meer dan 5 millimeters wanddikte, eene uitwendige druk- 

 king van ruim 30 dampkringen , of eene totale drukking van meer dan 20,000 

 kilogrammen heeft kunnen weerstaan. 



Voor de cylinders — met zooveel mogelijk hemispherisch toegesmolten uit- 

 einden — zijn de uitkomsten als volgt : 



