38 ALBUM DER NATUUR. 



zijde daarvan is eene opening aangebragt, die door kleppen of schuiven kan 

 gesloten worden. Is nu dit vat met vast koolzuur gevuld, dan zal de damp 

 daarvan of met andere woorden het gewone luchlvormige koolzuur met groote 

 kracht uit die opening stroomen en dus het val iii tegenovergestelde rigting 

 voortstuwen. 



Men ziet, die inrigting is vrij primitief. Dit zou evenwel niet schaden, 

 want niets wordt spoediger verbeterd dan eene gebrekkige mechanische inrig- 

 ting, waaraan een gezond beginsel ten grondslag ligt. Maar ongelukkiglijk is 

 het te vreezen , ja bijna met zekerheid vooruit te bepalen , dat het hier aan hel 

 beginsel zelf hapert. 



Wie ooit mei vast koolzuur proeven heeft genomen , is bekend met twee 

 bijzonderheden daarvan , die hier vooral in aanmerking komen. De eerste is de 

 verbazende langzaamheid, waarmede dit zuur den gasvorm weder aanneemt , zelfs 

 wanneer het met een sterk verhit ligchaani, met gloeijend ijzer b. v., in aanra- 

 king is gebragt. De temperatuur toch, waarbij vloeibaar koolzuur kookt, is 

 zoover beneden eiken gewonen warmtegraad gelegen , dal dit zum- op elk 

 ligchaam zich gedragen moet als een waterdruppel op een genoegzaam boven 

 hel kookpunt van water verhit vlak: dal is, de warmte van dit vlak slechts 

 zeer langzaam opnemen en dus evenzoo langzaam verdampen. Hel is dan ook 

 bekend, dat men, om eenig ligchaam door aanraking met vast koolzuur sterk 

 af te koelen , om kwikzilver b. v. daardoor te doen bevriezen , dit zuur met 

 zwavelaether moet vermengen, en zoo als het ware een brug vormen, waar- 

 over de warmte , die men aan het kwik wil onttrekken , hel koolzuur kan be- 

 reiken. In de Emsmannsche locomotief, waar het koolzuur de vervlugli- 

 gingswarmte van de wanden moet opnemen, zal dus ook wel eene toevoeging 

 van aether of chloroform of iels dergelijks noodig zijn. 



Maar dan komt de tweede bijzonderheid aan den dag. Eenige weinige gram- 

 men vast koolzuur met een weinig zwavelaether , doen door verdamping eene 

 massa kwik van een kilogramme en meer bevriezen. Wanneer dus al door 

 eenig hulpmiddel als de bovengenoemde aan de warmte de toegang tot hel 

 vaste zuur gemakkelijker wordt gemaakt, dan nog zal het zeer te betwijfelen 

 zijn , of die warmte door de dainpkringlucht , die het vat omringt , met ge- 

 noegzame snelheid zal kunnen worden aangevoerd, om eene toereikende snel- 

 heid der verdamping voort te brengen , waarvan het gewenschte dynamische 

 elïekt, dat emsmaisn met het statische schijnt te verwarren, geheel afhangt. 

 Op deze zwarigheid, onder den eenen of anderen vorm , hebben alle pogingen , 

 om door koolzuur beweging voort te brengen, steeds schipbreuk geleden. Nie- 

 mand heeft tol nog toe een middel gevonden om de warmte, die in eenig 

 bewegingswerktuig in mechanische kracht moet worden omgezet, gratis uit 



