WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. gg 



vele plaatsen niet eens, een aantal der proefnemingen, die hij in dit opstel 

 beschrijft, blijven, ook afgezien van die gevolgtrekkingen, hare belang- 

 rijkheid behouden. Wij willen van enkele dier proefnemingen hier kortelijk 

 berigten. 



Voor de verhouding der afstanden , waarop een spreker in het open veld 

 verstaanbaar is voor een hoorder , ais deze vóór hem , ter zijde of achter hem 

 is geplaatst, vond henry de getallen 20, 15 en 6. Op zooveel ellen afstands 

 ongeveer moest de hoorder, in de boven aangewezen verschillende standen 

 met betrekking tot den spreker, worden geplaatst om dien telkens even goed 

 te kunnen verstaan. 



Eene stemvork werd opgehangen aan een fijnen katoenen draad en zoo in 

 trilling gebragt. De toon, die zij gaf was naauwelijks hoorbaar, maar duurde 

 252 seconden. Op het dunne eikenhouten dekblad van eene tafel geplaatst, 

 gaf dezelfde stemvork een zeer luiden toon, die slechts iO seconden duurde. 

 Op eene marmeren plaat van omstreeks twee duimen dik en negen palmen 

 middeilijn geplaatst, was de toon veel minder luid, maar duurde nu 115 se- 

 conden. Deze uitkomsten zijn telkens de gemiddelden uit een aantal proefne- 

 mingen. Om zich daarbij te overtuigen , of de vork nog toon gaf of niet , werd 

 een naar haren toon gestemd fleschje met den open hals zeer digt bij de bee- 

 nen van de vork gebragt en alleen dan het ophouden van den toon aangeno- 

 men, als ook hiermede niets meer kon gehoord worden. Men ziet hier duide- 

 lijk , dat de toongevende trillingen des te korter duren , naarmate zij aan eene 

 sterker medetrillende massa zich mededeelen, en des te langer, naarmate 

 die mededeeliug minder is. 



Op een cubus van caoulschouc geplaatst , gaf de vork een toon, naauwe- 

 lijks sterker, dan toen zij aan den katoenen draad was opgehangen. Men zou 

 dus hier met reden verwachten , dat de trillingen ook bijna even lang als in het 

 eerste geval zouden aanhouden. Na 40 seconden was er evenwel reeds niets 

 meer van te vernemen. Eene aanmerkelijke mededeeling van beweging van 

 het staal aan het caoutschouc had er dus zeker plaats gehad, maar dit was 

 daardoor niei in geluidgevende trillingen geraakt. In welke dan? Het vermoe- 

 den lag voor de hand, dat er hier warmte in het caoutschouc ontwikkeld zou 

 geworden zijn. Om dit te beproeven sloot henry het blokje van die stof in een 

 fleschje, dat overigens met lucht gevuld was en door een naauw buisje, 

 met een vochtdruppel als index, met de buitenlucht gemeenschap had' 

 Hij verwachtte dat, nu de stemvork aangestreken werd , die door een 

 metalen stangje van buiten het fleschje met het caoulschouc in aan- 

 raking was gebragt, eene verplaatsing van den vochtdruppel in het buisje 

 eene verwarming van het caoutschouc zou aantoonen. Dit gebeurde niet, ook 

 toen men de vork een geruimen tijd iu trilling had gehouden. Een thermoëlek- 



