WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 61 



verre, dat wanneer men over een gespannen stuk flanel een dezer kristallen 

 heen strijkt , de gewreven oppervlakte positief is , als men sterk , — negatief , 

 als men zacht heeft gewreven. Om de overgangen , die boven voor harsen 

 zijn beschreven, ook met deze kristallen te kunnen voortbrengen, zijn gun- 

 stige omstandigheden en eene zekere handigheid noodig, die slechts door 

 oefening verkregen wordt. 



V. leidt uit deze feiten een aantal gevolgtrekkingen af. Sommige daarvan 

 zijn zoo bekend en erkend , dat wij ze hier niet behoeven over te nemen ; an- 

 dere schijnen ons vrij betwistbaar. Hij gaal namelijk uit van de bewering, dat 

 de bovengenoemde verschillen niet worden voortgebragt door het verschil 

 in temperatuur bij sterk of zacht wrijven , maar slechts door het verschil in 

 de hoeveelheid beweging, in beide gevallen aan de deeltjes dier ligchamen 

 medegedeeld. Er is in de door hem medegedeelde feiten niets dat dit bewijst, 

 maar naar wij meenen wel iets , dal naar eene geheel andere oorzaak van die 

 feiten heen wijst. Als men met de vingers langs eene staaf van hars heen 

 strijkt , a)wrfer die aan te raken , dan kan men niet zeggen , dat men die hars- 

 staaf wrijft met de stof, waarmede die vingers zijn bekleed, maar wel met 

 tucht , en in dit geval is er niets bijzonders in de opwekking van -+■ E daar- 

 door op dezelfde staaf, die door wrijving met linnen of 1'dken — E verkrijgt. 

 Zou men het er nu niet voor mogen houden , dat het door V. zoogcnoemde 

 zacht wrijven met eene dier stoffen , ook niets anders dan een wrijven met eene 

 dunne luchtlaag is? Zoolang proeven het tegendeel niet hebben bewezen, 

 mag dit althans voor mogelijk gehouden en dus bij V.'s hoeveelheid van be- 

 weging een? gezet worden. 



Ln. 



Eene nieuwe opwekkingswijze van elektrische stroomen is ontdekt door QUINCKE 

 {PoggendorJ's Annalen, CVÜ, bl. 1). Het is sedert lang bekend, hoewel nog 

 niet verklaard , dal , wanneer twee elektroden geplaatst zijn in een vocht ter 

 wederzijde van een poreusen tusschenwand , welke het vat, dat dit vocht be- 

 vat , in tweeën verdeelt , dit vocht door den tusschenwand heen zich zal be- 

 wegen , zoodra de beide elektroden met eene galvanische batterij zijn verbon- 

 den. QuiNCKE nu heeft aangetoond , dat het omgekeerde ook waar is. Zoodra 

 door mechanische drukking op het vocht in eene der afdeelingen van het vat 

 dit vocht door den tusschenwand heen geperst wordt, toonen de nu met een 

 rheoskoop verbonden elektroden het daardoor ontstaan van een elektrischen 

 stroom aan. Even als in het eerstgenoemde geval de doorvoering minder 

 wordt, naarmate het vocht beter geleider is, even zoo is ook in het tweede 

 de opgewekte elektrische stroom in die mate zwakker. 



