70 ALBUM DER NATUUR. 



PettenkOFERS proefnemingen over de doordringbaarheid van metselsteenen en 

 metselwerk. — Het bovenaangehaalde werk der Beijersche Akadeinie bevat nog 

 twee andere verhandelingen van denzelfden schrijver. In de eerste worden 

 verschillende ventilatie-inrigtingen besproken , in de tweede eene proeve van 

 beantwoording geleverd van verschillende tot de luchtverversching betrekking 

 hebbende vragen. De natuurlijke ventilatie, dat is die, welke men in elk be- 

 woond vertrek zonder opzettelijk daartoe aangebragte inrigtingen, enkel door 

 het teniperatuur-verschil van de binnen- en buiten-lucht mag verwachten, 

 wordt daarbij met alle uitvoerigheid, die zij verdient, behandeld en voor zoover 

 dit den schrijver, zonder kennis der mechanica, mogelijk is, toegelicht. 

 Tot nog toe nam men, opzettelijk of stilzwijgend, aan, dat die ventilatie 

 plaats had uitsluitend door de toevallige reten van deuren en vensters. PET- 

 TENKOFER heeft echter aangetoond , dat ook wanneer al die openingen in een 

 vertrek zorgvuldig digtgeplakl zijn , er nog eene onder gunstige omstandig- 

 lieden vrij aanzienlijke luchtwisseling daarin plaats kan hebben , door de ge- 

 metselde wanden heen. Om aan te toonen , dat deze waarlijk voor de lucht 

 zeer doordringbaar zijn, beschrijft F', de volgende proefnemingen. Men bedekt 

 vier der zes vlakken , die eiken metselsteen begrenzen , met een harsmengsel , 

 dat de poriën geheel verstopt , uit gewone hars bv. met zooveel was daaron- 

 der gesmolten , dat de hars daardoor hare broosheid geheel verliest en zich 

 bij een betrekkelijk geringen warnitegraad over den steen laat verspreiden en 

 daarop vast blijft hechten. Op de beide tegenover elkander staande vrij gebleven 

 zijvlakken van den steen plaatst men nu op elk eene metalen plaat, die in 

 het midden een buisje van omstreeks een centimeter middellijn draagt. Deze 

 platen zijn even groot als de vlakken die zij bedekken , en worden met behulp 

 van het zelfde harsmengsel aan de randen luchldigt daarop bevestigd. Blaast 

 men nu in het eene buisje, terwijl aan het andere een verlengstuk is vastge- 

 maakt, dat onder water uitkomt, dan ziet men aan de veelvuldige luchtbel- 

 len , die in het water uit de buis opstijgen , dat de steen de lucht met 

 veel meer gemak doorlaat, dan men dit aanvankelijk zou verwacht heliben. 

 Een stuk mortel uit een oud gebouw , op dezelfde wijze toegerigt , vertoonde 

 zich even doordringbaar voor lucht als de steen. Beide verliezen deze eigen- 

 schappen ten eenen male, zoodra zij genoegzaam bevochtigd zijn. Een stuk 

 gemetselde muur, van ruim drie palm dikte en 45 D palmen oppervlakte, 

 vertoonde zich op dergelijke wijze zoo doordringbaar , dat men daardoor heen 

 met den mond eene kaarsvlam kon uitblazen , wat met eene snelheid van 0,6 a 1 

 m. m. per soc. in de steenmassa overeenkomt. Dit muurstuk was hierbij be- 

 raapt, dat is met kalkmortel bedekt, op de vlakten waardoor heen geblazen 

 werd. Hoe zou het zijn als het in plaats daarvan gewit, met een groot aantal 



