82 ALBUM DER NATUUR. 



Om den toestel te gebruiken wordt de plaat p door middel van een niet te 

 gevoelig luchlbelwaterpasje horizontaal gesteld ; alsdan wordt de proe/lmmer 

 zoo ver opgeligt als het nokje n toelaat, en daarop losgelaten. De beitel 

 dringt dan in het te onderzoeken metaal, des te dieper naarmate de weder- 

 stand of hardheid minder is, en, daar de straal r bekend is, kan men uit de 

 lengte der gemaakte insnede de diepte berekenen, daar deze lengte de koorde 

 is van het ingedrongen boogje des beitels. Het valt dadelijk in betoog, dat 

 een zeer gering verschil m de diepte van indringing , met een veel grooter 

 verschil in de lengte der gemaakte snede overeenstemt; dit schijnt mij een 

 groot voordeel, daar de diepte moeijelijk zeer naauwkcurig zoude te bepalen zijn. 



Deze zeer eenvoudige toestel is geloof ik te verkiezen boven de zeer zamen- 

 gestelde en kostbare inrigting van C. en J. Bij deze wordt de indruk zeer langzaam 

 verkregen, daar een stalen kegelvormige stift zóó met gewigten wordt bezwaard, 

 dat zij in een half uur lijds .5,5 str. indringt. Een zacht metaal , dal eenig- 

 zins veerkrachtig is, kan dus bij deze inrigting, onder den langzaam loenemcndon 

 druk doorbuigen zonder dat de stift daarom diep indringt. Mei een scherp 

 mes bijvb. langzaam maar toenemend drukkende op een zacht kussen, ontstaat 

 er niet altijd eene snede; maar wel bij een snel aangebragfen slag. Dezelfde 

 langzame druk zou daarentegen in lood of in bout eene zigtl)are snede kun- 

 nen achterlalen , hoewel deze sloflen harder zijn. De lijd schijnt mij boven- 

 dien door G. en .1. op eene geheel willekeurige wijze in rekening gebragt Ie 

 worden. Wanneer men de metalen volgens de indringing in een half uur 

 rangschikt, zal men dan dezelfde reeks verkrijgen, wanneer men dien tijd eens 

 op de helft of op bel dubbel stelde, en wat is dan bij verschil in uitkomst de 

 ware rangschikking'? Zal bij het langzaam indringen van den stalen kegel ook 

 ni«l de zamenhaiig of wederstand lol het vaneen scheuren in het spel komen , 

 en door dezen verslaat men loch iets anders dan door hardheid. 



Bij den snelvallenden procfhamer daarentegen wordt de werking meer 

 plaatselijk, ontstaat de insnede, alvorens de drukking zich op de omringende 

 moleculen heeft kunnen voortplanten, en behoeft men niet te lalonneren om 

 eene vooraf bepaalde diepte van indringing te verkrijgen , zoo als bij den toe- 

 stel van C. en J. 



Bij den proef hamer kan wel is waar de beitel allengs bot worden, doch ook 

 de stift van den anderen toestel kan zich vervormen. Bij beide kan deze om- 

 standigheid alzoo plaats hebben , doch dit schijnt slechts van invloed te kunnen 

 zijn op de absolute gelallen, niet op de rangschikking zelve; want, door den 

 eenigzins slomp(>ren beitel of stift op eenige der vroeger onderzochte stoffen 

 te beproeven , kan men altijd de plaats vinden , waarop eene nieuwe stof Ie 

 huis behoort. Ook bij vernieuwing of scherping van den beitel kan men 



