WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 8S 



Zie hier nog eenige andere uitkomsten: 



Lengte der snede. 

 Een stuk staal van KRUPP , afkomstig van een klomp, 

 waaruit een korte ligte 12ponder is gedraaid . . . 6,50 streep. 



Op dit stalen kanon , op het mondvlak 7,50 y 



Op het buitenvlak der tappen 7,68 » 



De gesmeede klomp was dus uitwendig harder dan inwendig. 



Op een stuk geplet lood , lengte der snede , 13,00 str. 



Op een bronzen kanon, waarvan het alliage was 1 1,79 tin 0,69 lood op 100 d. koper 7,85 » 

 » » » • » » » » 11,56 '1 0,68 » » » I) 8,70 " 



Het zij mij bij deze gelegenheid vergund te vragen , of het denkbeeld zelf 

 van hardheid niet vrij onbestemd is. Het komt mij namelijk voor; dat er meer 

 onderscheid moet gemaakt worden lusschen den wederstand legen insnijden of 

 indringen en tegen indrukken of inbuigen. De proefhamer en de toestel van 

 C. en .J. zullen bijvb. op gebakken steen een dieperen indruk kunnen maken 

 dan op sommige houtsoorten en toch zullen deze laatste onder een druk, aan- 

 gebragt op een eenigzins aanzienlijk gedeelte van het oppervlak , meer ingedrukt 

 worden dan steen; welke van beide stoffen is nu de hardste? Hardheid schijnt 

 meer het uitwendige oppervlak te bedoelen, en in dien zin is dan de bekende 

 proef van tegen elkander krassen of ritsen niet oneigenaardig gekozen om de 

 hardheid te beoordeelen. Maar de snelheid der beweging heeft hier een groo- 

 teren invloed ; met zacht ijzer kan men bij snel rondwentelende schijven veel 

 hardere metideii insnijden. Bovendien boe diep mogen de krassen gaan, want 

 bij glas en gegoten ijzer is somtijds een klein begin van een barstje toereikend 

 om eene scheur diep in het inwendige te doen ontstaan. Bedoelt men door hardheid 

 vooral den toestand van het buitenste oppervlak , dan vooral schijnt de proef- 

 hamer te verkiezen , want de ^ indringing van den breeden beitel is nimmer 

 zeer diep , en de insnede ontstaat zoo snel , dat de geheele uitwerking meer 

 gelocaliseerd wordt dan bij den toestel van G. en J. Bij dezen laatsten zijn sommige 

 metaalklompen onder de proef doorgebroken ; dit bewijst , dunkt ons , dat zij niet 

 groot genoeg waren , om tegen den langzaam werkenden druk bestand te zijn 

 waarschijnlijk bogen zij dus door en braken ; met den proefhamer zou dit 

 laatste welligt niet zijn geschied. 



Het is ook nog te onderzoeken, welk verband er bestaat tusschen het uilslij- 

 ten van tappannen bijvb. en de hardheid. 



De nadeelen, die nog aan den proefhamer verbonden zijn, bestaan in het vor- 

 men van onregelmatige indrukken in zeer brosse metalen , zoo als bij de proef 

 5a het geval was ; en in het opspringen na den val , waardoor de snede on- 

 zeker wordt. Het eerste bezwaar zou men kunnen voorkomen door den nok 

 n verplaatsbaar te maken en daardoor de valhoogte te verminderen ; doch de 



