Maart 'èn'jipnlijiXiY^ iJ&j 

 Eigenaars , Vorfïen , of byzondere Lieden van 

 die 'Landeryen, Bergen, Valleyen, Plaatzen 

 of Ruinen te maaken ; en na dat aüe de Sal- 

 peter-aarde uit zodanige, plaatzen was ferwerkt 

 en uitgekookt , van de eene plaats met hunne 

 hutten en werktuigen op de andere , daar weder- 

 om Salpeterachtige aarde gevondenwierd, ver- 

 huifden. Zommige van deze Salpeter- zoekers 

 waren van de PrinlTen met Voorrechten gewa- 

 pent, in zo verre nieraant hen mogt beledigen 

 of verdryven, allchoon zy fchade toebragten, 



io8. 



Schelhamerus oordeelt, dat deze, manier van 

 doen uit Duitfchland is overgeflagen in de 

 Noordfche Landen, dewyl aan hem bekent is 

 dat zulks noch hedendaags in Zweden in 't ge- 

 bruik is , en noch by zyn geheugen in Duitfch- 

 land in 't gebruik is geweeft. In Zweden word 

 na zyn ondervindinge ook zeer veel Salpeter- 

 aarde op verfcheide plaatzen van 't Ryk gevon* 

 den ; zodanige Salpeter- graavers en üeluk- 

 zoekers zouden nu nqch hedendaags deboven- 

 Üe deelen van Duitfchland doorkruizen. 

 109. 



Behalven de Salpeter, dewelke op 20 veel 

 plaatzen van Europa bereidt word, krygenwy, 

 als ook de Engelfche, Franfche en andere A^a- 

 tie» , door onze Scheepvaart uit Ooftindien en 

 verfcheide Landen van Afia , jaarlyks een 

 groote menigte Salpeter , om dat de ver- 

 woede Oorlogen van Europa nu eenige ty- 

 den meerder Salpeter hebben verflonden, als 

 Europa kan uitleveren. Deze Salpeter van //?- 



"' Sa dien 



