— 56 — 



Men deiike echter niet, dat deze storingen uitzonderingen zijn op 

 de wetten, die in de natuur zijn vastgesteld. Integendeel; ook die 

 storingen worden te weeg gebragt door diezelfde kracht van aan- 

 trekking, die aan elk ligchaam naar evenredigheid van zijne massa 

 eigen is. 



Men denke evenmin, dat door die storingen eenig gevaar zoude 

 kunnen ontstaan voor de orde en regelmaat, die in het geheele 

 planetenstelsel heerschen. Men vreeze niet, dat daardoor ooit de 

 gang van het geheel in verwarring zoude kunnen gebragt worden. 

 De zon, die in massa onze aarde 360,000 en zelfs de grootste ons 

 bekende planeet, Jupiter, nog 1000 malen overtreft, is onder de 

 planeten, als een reus onder de dwergen. Zij is door hare ont- 

 zaggelijke massa de magtige gebiedster, die de beweging van alle van 

 haar afhangende planeten bestuurt en regelt. Bovendien zijn de 

 ligging en gedaante der loopbanen, de snelheid en omloopstijden der 

 verschillende planeten, juist zoo geordend, dat, zoo als de hoogere 

 wiskunde zulks ontegensprekelijk bewijst, elke afwijking, elke on- 

 regelmatigheid, elke storing telkens weder door zich zelve wordt 

 hersteld, zoodat het geheele planetenstelsel in zijne oorspronkelijke 

 door den Schepper zelven verordende inrigting den zekeren waar- 

 borg zijner duurzaamheid heeft. Het draagt niet, zoo als het werk 

 van menschenhanden , de kiemen van zijne ontbinding in zich. Het 

 kan en zal blijven bestaan, zoolang het Hem behaagt, die het eens 

 te voorschijn riep en ordende. 



V. 



OVER DE VERPLAATSING VAN DIE BAAN IN DE RUIMTE. 



Wij hebben tot hiertoe bij onze beschouwing van de baan der 

 aarde de zon aangenomen als een vast en onbewegelijk punt in de 

 scheppingsruimte , rondom hetwelk de aarde jaarlijks haren kring- 

 loop volbrengt. Maar de zon is niet zulk een vast en onbewegelijk 

 punt : zij heeft zelve ook hare eigene beweging. 



Het was reeds sedert langen tijd bekend , dat de zon zich even 



