— 138 — 



algemeene grondvorm van den mensch. In de bovenste ledematen 

 zijn de punten van overeenkomst als ware het over de verschillende 

 soorten van Anthropomorphen verspreid ; b. y. in de rigting van het 

 ravenbekswijze uitsteeksel des schouderblads komen de Chimpansé 

 en de Gibbons hoofdzakelijk met den mensch overeen ; in den Orang- 

 oetan daarentegen , waarvan het schouderblad weder meer met dat 

 van den mensch is te vergelijken, is het ravenbekswijze uitsteeksel 

 naar beneden gebogen , ongeveer zoo als men het bij alle zoogdieren 

 met een sleutelbeen terugvindt; in den Orang-oetan, in de Gibbons, 

 in al de overige apen vindt men een negende been in den handwortel, 

 dat in den Chimpansé, even als in den mensch ontbreekt; delengte 

 daarentegen van de middelhand {metacarpus) en hare smalheid, de 

 lengte van de vingerleden, de kortheid van den duim en zijne plaatsing 

 achterwaarts zijn, zoowel bij den Chimpansé als bij den Orang-oetan, 

 bijzonderheden, waardoor zij zich van den mensch onderscheiden, 

 terwijl al weder in den Siamang de hand meer tot die van den 

 mensch nadert, vermits de duim, door zijne plaatsing, meer tegen- 

 stelbaar is en uit zwaardere leden bestaat en de middelhandsbeen- 

 deren in lengte afnemen, van den wijsvinger tot aan den pink. 

 Aldus zoude men, door de zamenvoeging van den handwortel van 

 den Chimpansé met de middelhand en de vingerleden van den 

 Siamang, nagenoeg den vorm krijgen der menschelijke hand. 



Zoo als de hand bij al deze Anthropomorphen, maar vooral bij 

 den Orang-oetan gesteld is, wordt zij niet meer dan werktuig van 

 beweging, geheel achterstaande bij de voortreffelijkheid der men- 

 schelijke hand, als uitvoerende magt zijner geestvermogens, of zoo 

 als de Grieksche wijsgeer haar noemde, als werktuig der werktuigen. 



Van de achterste ledematen teeken ik in de eerste plaats de merk- 

 waardige bijzonderheid op, dat de ronde band aan het hoofd van 

 het dijbeen ontbreekt bij den Orang-oetan , maar bij den Chimpansé 

 en bij al de overige apen aanwezig is. In de zamenstelling van den 

 voetwortel is eene inrigting, welke geheel den misvormden horrelvoet 

 van den mensch herinnert. Deze gesteldheid maakt den voet zeer 

 geschikt, om als werktuig tot klimmen te dienen. Tot hetzelfde doel 

 dient ook de groote bewegelijkheid van den achterduim, waardoor 



