— 143 — 



kige beschouwing afgeleide overeenkomst met den mensch, aan de 

 beide uiterste grenzen der menschelijke maatschappij tot overeen- 

 stemmende gevolgtrekkingen voeren. Ondervraagt men de Negers 

 van de kust van Guinea, dan blijkt hunne eenstemmige overtuiging, 

 dat de Gorilla en de Chimpansé hunne ontaarde natuurgenooten zijn. 

 Diegene onder hen , wien grootere beschaving eigen is , zullen dit 

 niet ten volle toegeven, maar, aan de zielsverliuizing hechtende, 

 zeggen, dat in den Enge-eho of Chimpansé de ziel is gevaren van 

 een kustbewoner, die minder woest en verstandiger is, in den 

 Hnge-ena of Gorilla de ziel van een wilden bewoner der bosschen. 

 De meerderheid echter is er van overtuigd dat zij ware menschen zijn , 

 en wat de Engelsche missionarissen daartegen aanvoeren is vruch- 

 teloos. Deze meening belet de Negers echter niet hen te vangen, 

 te dooden en te eten. De Daj akkers op Borneo koesteren dezelfde 

 overtuiging omtrent den Orang-oetan. Volgens hen neemt hij slechts 

 den schijn aan van stompzinnigheid en van gemis van spraak, 

 opdat men hem niet tot werken dwinge. Zijn Maleische naam duidt 

 dit zelfs aan. Deze toch is eene zamenvoeging van Orang mensch, 

 en van oe^«» bosch of wildernis , derhalve Orang-oetan, boschmensch, 

 niet zoo als dikwerf geschreven wordt, Orang-outang , dat schulde- 

 naar beteekent. Dit denkbeeld om er een natuurgenoot in te zien, 

 belet intusschen de Dajakkers niet, om den Orang-oetan met ver- 

 giftigde pijlen te schieten en zijn vleesch als voedsel te gebruiken. 

 Dat dergelijke meening bij minder beschaafde volken ontstaat , kan 

 geen verwondering baren; maar vreemd is het, dat men in de 

 wetenschap steun voor haar zocht, en dat meer dan één wijsgeer 

 eene bijna gelijkvormige stelling opperde en trachtte te verdedigen. 

 Algemeen bekend is de wetenschappelijke strijd, welke in den 

 aanvang dezer eeuw daarover tusschen twee onzer geleerden ont- 

 stond, en die een ander, als dichter en wijsgeer tevens gekend en 

 gevierd, deed zeggen, dat het hem niet volkomen helder was, of 

 men de apen verdoemde menschen moest heeten , maar dat hij wel vele 



menschen hende, die v e apen loaren. — Eene bijna gelijke strekking 



iieeft de anecdote omtrent bkookes, die toen hij in zijn natuurlijk 

 stelsel den mensch in de klasse der apen geplaatst had , van den prins 



