HET SLUIMERENDE LEVEN. 



DOOR 



P. HAKTING. 



-L/even en Dood! Ziedaar woorden, welke twee oogenschijnlijk ge- 

 heel verschillende, ja, lijnregt tegengestelde begrippen uitdrukken. 

 Overal elders in de natuur treffen wij zachte overgangen aan; de 

 grenzen, welke ons beperkt bevattingsvermogen ons noodzaakt te 

 trekken, ten einde het geheel te kunnen overzien, blijken telkens 

 onzeker en onbepaald te zijn, en de oude spreuk: "de natuur 

 maakt geene sprongen" wordt meer en meer bevestigd, naar gelang 

 onze kennis aan haar zich uitbreidt; maar tusschen leven en dood 

 schijnt eene wijd gapende kloof te bestaan, te dieper en onover- 

 komelijker, naarmate wij ons eene helderder voorstelling vormen 

 van datgene wat eigenlijk leven is. 



Leven ! wie denkt bij dat woord niet aan verandering , ontwik- 

 keling, uit- en inwendige beweging, voortspruitende uit de zamen- 

 werking van verschillende deelen of werktuigen tot één gemeen- 

 schappelijk doel: de groei en de instandhouding van het individu, 

 of de voortplanting der soort? 



Dood ! wekt dit woord niet aanstonds de denkbeelden op van 

 rust, van onveranderlijkheid, of, waar verandering plaats grijpt, 

 van bewegingen zonder eenheid van zamenwerking , zonder doel 

 tot instandhouding, maar veeleer tot verbreking van het verband 

 dat tusschen de deelen bestaat, die het voorwerp zamenstellen ? 



Eeeds het gewone spraakgebruik getuigt het. Leven is vaak van 

 gelijke beteekenis met beweging, drukte, afwisseling. Dood is het 



9 



