— 148 — 



symbool van stilte, van onbewegelijkheid, van eenen zich steeds 

 gelijk blijvenden toestand. 



Dringen wij dieper door in den eigenlijken aard van het leven, 

 sporen wij de verschijnselen na, waardoor het zich openbaart, dan 

 zien wij inderdaad die eerste opvatting telkens bewaarheid. Ook 

 daar, waar aan den oppervlakkigen blik zich geene bewegingen in 

 het levend voorwerp te kennen geven, daar leert het onderzoek, 

 dat zij werkelijk bestaan , dat er eene aanhoudende wisseling van 

 stoffen plaats grijpt, nieuwe opgenomen, oude en verbruikte ver- 

 wijderd worden, ja dat', zoodra die gestadige wisseling en beweging 

 ophouden, binnen weinige oogenblikken tijds het leven is uitge- 

 bluscht en de dood er voor in plaats treedt. Bij alle dieren, van 

 de hoogsten tot de laagsten, wordt het uit de opgenomen spijzen 

 bereide voedingsvocht, het bloed, op eene meer of min geregelde 

 wijze door het ligchaam rondgevoerd; het omspoelt de weefsels, 

 staat daaraan eenige deelen af, en neemt er weder andere uit op; 

 het wordt in aanraking gebragt met de dampkringslucht , hetzij 

 in den gasvorm of in water opgelost, en ook daardoor heeft eene 

 voor het leven volstrekt noodige wisseling van bestanddeelen plaats. 

 In bijzondere werktuigen, in het algemeen met den naam van 

 klieren bestempeld, de speekselklieren, de lever, de nieren enz., 

 worden uit het bloed verschillende stoffen afgescheiden , die hetzij 

 voor bepaalde verrigtingen nuttig, of voor het bewerktuigde wezen 

 schadelijk zijn , en in het laatste geval naar buiten worden gevoerd. 

 Het duidelijkst echter springt de beweging als kenmerk van het 

 leven in het oog, wanneer wij het tijdperk der ontwikkeling gade 

 slaan. Een enkel mikroskopisch klein blaasje, ziedaar het eerste 

 begin zoowel van de reusachtige bewoners der bosschen en van den 

 oceaan, als van menig slechts door het vergrootglas waarneembaar 

 diertje. Dat blaasje was de eerste werkplaats, waarin de verande- 

 ringen, de bewegingen, de stofwisselingen eenen aanvang namen, 

 waarvan wij in het volwassen dier, met zijne talrijke organen uit 

 zeer verschillende weefsels gevormd, de eindelijke uitkomst zien. 

 Wil men een voorbeeld van zeer snelle ontwikkeling? Ik noem de 

 zijdewormen. In 43 dagen, dat is van het tijdstip, waarop hij het 



