- 171 — 



zij bij ondervinding weten , dat zij dan minder voedsel noodig hebben. 

 Geheel anders is het echter gelegen met de later besproken ge- 

 vallen: die van geheel bevrozen of verdroogde organische wezens, 

 planten en dieren. Hier blijven, wel is waar, nog eenige der voor- 

 waarden tot het leven, namelijk het maaksel der vaste deelen en 

 de eigenaardige scheikundige menging der stoffen , voortbestaan , 

 maar eene andere hoofdvoorwaarde tot uiting van het leven , de 

 vloeibaarheid van een gedeelte dier stoffen, ontbreekt. Juist hierin 

 ligt echter de oorzaak van de onveranderlijkheid dezer wezens in dien 

 toestand. Het is hetzelfde als wanneer gij een kristal van zwavel- 

 zure magnesia (engelsch zout) met een kristal van koolzure soda 

 in een glas werpt. Zij zullen er nevens elkander blijven liggen, 

 zonder dat het eene ligchaam eenigen invloed op het andere uit- 

 oefent; maar breng water in het glas, en dadelijk zullen de beide 

 zouten elkander wederkeerig ontleden, onder vorming van zwa- 

 velzure soda, die zich oplost, en van koolzure magnesia, die als een 

 wit poeder achterblijft. Iets dergelijks nu geschiedt ook in de orga- 

 nische ligchamen; de daarin voorhanden stoffen oefenen op elkan- 

 der voortdurend eenen scheikundigen invloed uit, welke onmisbaar 

 is voor het leven; maak dien ouderlingen invloed onmogelijk door 

 onttrekking van het water, en de bestaande stoffen blijven in elkan- 

 ders tegenwoordigheid , even onveranderd als de kristallen der twee 

 zoo even genoemde zouten. Tevens echter verklaart het zich nu 

 waarom de dood niet daarvan het onmiddellijk gevolg is. Voor 

 alle organische wezens is hij de noodzakelijke eindpaal, maar dien 

 zij in den regel eerst bereiken , nadat er bij hen eene bepaalde reeks 

 van vorm- en stof veranderingen heeft plaats gegrepen. Vorm- en 

 stofverandering gaan ook voort, wanneer de dood is ingetreden, en 

 daartoe is vloeibaarheid van een deel der stof evenzeer een ver- 

 eischte als voor den geregelden gang der levensverschijnselen. Maar 

 breek die levensverrigtingen plotseling af, doch zoo, dat de vorm, 

 dat is het geheele maaksel der organen, en tevens de scheikundige za- 

 menstelling onveranderd zijn , en door den aard der omstandigheden 

 noodwendig onveranderd blijven moeten , — en zoodra de vroegere 

 toestand hersteld is, zal het leven zijnen vroegeren loop hervatten , 



