— 178 — 



de overblijfselen van nagenoeg allen de blijken, dat zij reeds voor zeer 

 langen tijd dood waren geweest. 



De uitkomst dezer proef stemt derhalve niet overeen met hetgeen 

 de bovengenoemden bij gelijksoortige proeven gevonden hebben. Doch 

 het zoude voorzeker hoogst onjuist zijn uit deze hier verkregen ontken- 

 nende uitkomst het stellige besluit af te leiden, dat padden in zulk eenen 

 opgesloten toestand nimmer lang leven kunnen. Het spreekt namelijk 

 van zelf, dat daartoe zekere gunstige, ten deele welligt nog onbekende 

 voorwaarden vereischt worden, van welker vervulling het welslagen der 

 proef noodzakelijk afhangt. 



Hoe het zij, zeker is het dat wij alleen op dien weg , den weg van zui- 

 vere onvervalschte ervaring, hopen kunnen de duisternis te verdrijven, 

 waarin het vraagstuk, dat ons hier bezig hield, nog steeds gehuld is. 

 Slechts hij, die eene oppervlakkige kennis van de natuur en hare ver- 

 schijnselen heeft, is spoedig geneigd, om alles voor ongerijmd en onmo- 

 gelijk te verklaren, wat aandruischt tegen hetgeen hij gewoon is als 

 onveranderlijke, onomstootelijke natuurwetten te beschouwen; doch 

 hij , die eenen dieperen blik heeft geslagen in de ons omringende 

 schepping, die weet hoe betrekkelijk gering onze kennis nog is in 

 verhouding tot het groote geheel dat te kennen valt, die bekend 

 is met de geschiedenis der natuurwetenschappen en daaruit geleerd 

 heeft, hoe veranderlijk het begrip der zoogenaamde natuurwetten is, 

 omdat deze noodzakelijk slechts de slotsom uitdrukken der op dat 

 tijdstip verkregen ervaring, — hij aarzelt langer, alvorens de waarheid 

 van eene zaak , hoe vreemd en zonderling ook , voor onmogelijk 

 te verklaren en haar bepaald te verwerpen. Even ver verwijderd 

 van ligtgeloovigheid , die tot bijgeloof leidt, als van het ongeloof, 

 dat voortvloeit uit eene te hooge schatting van eigen kennis, is 

 hij, wel is waar, overtuigd, dat de natuur volgens vaste wetten be- 

 heerscht wordt, doch, terwijl hij streeft om deze nader en nader 

 te leeren kennen, vergeet hij daarbij nimmer zijne eigene beperkt- 

 heid en zwakheid , noch de grootheid en de almagt des Wetgevers. 



