— 183 — 



eindige keten, die al het gescliaj^ene aan elkander verbindt, te 

 voldoen , en welke zintuigen gewoonlijk onder de algemeene bena- 

 ming van "instinct" worden inede begrepen ? Dat ook de Formiga 

 de manioc met zulk een instinct, eene natuurdrift, of hoe men het 

 noemen wil , begaafd is , daartoe kan het volgende ten bewijze strekken. 



Op zekeren avond, dat ik met mijnen vriend en lotgenoot, den 

 heer J. c. baud, in onze kleine woning van de Praija of beneden- 

 stad te St. Salvador, gerust te zamen aan de oevers van de baai 

 zat, vernamen wij, zonder er bijzonder acht op te slaan, een 

 geritsel in den hoek van het vertrek , waar een blikken trommel met 

 onzen voorraad maniocmeel stond. Op eens deed een gevoelige 

 kneep in een' mijner voeten mij opspringen, en nu ontdekten wij 

 QQmgQ Formig as de manioc , heen en weer kruipende over den steenen 

 vloer, alsof zij veldontdekkers waren van een talrijk leger, ijverig 

 bezig ons maniocmeel uit den trommel , die met een kier open 

 stond, in eene geregelde processie naar eene opening in den grond 

 tusschen de vloersteenen, korreltje voor korreltje te transporteren. 

 Wij oordeelden het niet raadzaam de lange, digt op één gedrongene, 

 bruine, wemelende rij te storen, uit vrees dat zij zich zouden 

 verspreiden en wrekende ons aanvallen. Wij bewoonden het beneden-, 

 de eigenaar het bovenhuis, en wij besloten zijnen raad in te winnen, 

 hoe ons van die ongenoode gasten te ontdoen. Spoedig trad hij 

 binnen , gevolgd door een paar negers , ieder met een bundel drooge 

 palm- of cocosbladeren ; hij zelf droeg een pot met heet gemaakte 

 teer; op zijn bevel werden de bladeren in brand gestoken, terwijl 

 gelijktijdig de gloeijende teer in het hol werd gestort; in één 

 oogenblik was de orde onder de mieren verbroken; zij ontkwamen 

 het echter niet, daar de negers de vlammen langs den vloer zwaaijende 

 allen verschroeiden; tegen de teer konden de zich in den grond 

 bevindende mieren niet opklauteren. Wij bedankten onzen huisheer 

 voor de genomene moeite, en bragten nog eenigen tijd door met 

 het dooden der enkele nog overfireblevenen. 



Het is opmerkingswaardig, hoe die mieren, daar onze woning van 

 achteren bijna tegen den steilen bergrug, en voor aan den smallen 

 strandweg uitkwam , door den grond hebben moeten heenwerken , om 



