— 188 — 



betrekkelijk grootere vermindering ondergaat, daar op den dubbelen , 

 drie- en viervoudigen afstand de aantrekkingskracht niet meer 

 bedraagt dan ^/4, ^/g, Vig van de vroegere; en deze getallen zijn 

 de tweede magten of vierkanten van ^/g, V3, ^4 die wij hadden 

 verwacht. Deze verhouding was ook reeds veel vroeger, door den 

 vermaarden Engelschen wiskundige i. newton, uit verschijnselen 

 aan den sterrenhemel afgeleid. Deze tweede wet luidt derhalve: 



De aantrekkingskracht eeiis ligcJiaams op een ander vermindert 

 in reden als de tweede magt des af stands vermeerdert. 



Thans zijn wij uitgerust, om tot de oplossing van het gestelde 

 vraagstuk te kunnen overgaan. Wij houden ons nu overtuigd , dat 

 een looden bol of elk ander willekeurig ligchaam op de oppervlakte 

 der aarde , waar ook gelegen , aangetrokken wordt , en wel van alle 

 deelen der aarde, echter niet van allen even sterk. Ten gevolge 

 dezer aantrekkingskracht van alle deelen der aarde, valt de looden 

 bol naar den grond, indien men hem niet ondersteunt, of hij 

 drukt op een ander ligchaam , waarop hij rust , dat is te zeggen , 

 hij bezit een gewigt, of hij spant eene koord of draad wanneer hij 

 daaraan is opgehangen. Op de laatste wijze verkrijgt men het zoo- 

 genaamde schietloody een schijnbaar nietig maar zeer gewigtig 

 werktuigje, hetwelk op de gemakkelijkste wijze ons de lijn aan- 

 wijst, waarin de aantrekkingskracht der aarde werkt en de lig- 

 charaen trachten te vallen. Deze rigting is loodregt op de horizontale 

 of waterpasse vlakte, die voor elke plaats door den spiegel eener 

 rustende vloeistof wordt aangewezen , en , in zoover als de aarde 

 als bolvormig mag beschouwd worden, gaat de lijn, door den 

 draad van het schietlood bepaald, verlengd zijnde, door het mid- 

 delpunt der aarde. Eene zeer onbeduidende afwijking heeft plaats 

 op alle plaatsen tu^chen den evenaar en de polen, uithoofde dat 

 de aarde aan de polen afgeplat is en tevens omwentelt. 



Eene soortgelijke afwijking van de loodlijn moet ook plaats 

 hebben, wanneer in de nabijheid van het schietlood, bezijden de 

 loodlijn, aan den eenen kant meer aantrekkende stofdeelen zijn 

 opgehoopt, die eene wijziging der gezamenlijke aantrekkingskracht 

 moeten teweeg brengen. Onderstellen wij namelijk, dat in eene 



