189 ~ 



vlakke streek, ver van bergen en andere verheven voorwerpen, een 

 schietlood vrij naar beneden hangt, dan zal de draad regthoekig, 

 dat is , loodregt zijn op den horizon , of ten naastenbij in de rig- 

 ting naar het middelpunt der aarde. Wat zoude er nu gebeuren, 

 indien er op eens eene aanzienlijke bergmassa in deze streek, niet 

 te ver van het schietlood verwijderd, uit den grond oprees, zoo 

 als zulks in vulkanische landen somtijds werkelijk geschiedt? Uit 

 de straks genoemde wetten der aantrekkingskracht volgt noodwen- 

 dig , dat de bol van het schietlood meer of min in de rigting naar 

 dezen berg toe zich zoude bewegen, en wel des te meer, naar 

 gelang dat de berg meer weegt of de afstand minder wordt. Door 

 deze beweging des bols naar den berg toe, komt echter het koord 

 waaraan de bol hangt, uit de loodregte rigting, met andere woorden, 

 het hangt niet meer loodregt, maar schuinshellende naar den opge- 

 rezen berg. En juist hetzelfde verschijnsel moet zich voordoen, 

 wanneer men opzettelijke proeven doet met een schietlood, in de 

 nabijheid van reeds bestaande bergkegels. Men zal daarvan nog een 

 duidelijker denkbeeld verkrijgen door de beschouwing der bijge- 

 voegde figuur, waarin a b een 

 gedeelte der oppervlakte van de 



bolvormige aarde voorstelt, op 

 hetwelk een meer of minder 

 aanzienlijke berg c rust. Be- 

 stond die berg niet, was dus 

 de wrond effen in de rigting der kromme vlakte a h , dan zouden 

 schietlooden , in de punten rZen e opgehangen, de loodregte rigting 

 aannemen en de draden zouden verlengd in het middelpunt der 

 aarde elkander ontmoeten. Maar door de inwerking van den berg 



m. 



c moet het schietlood in d eene rigting verkrijgen zoo als d 

 terwijl het in e geplaatste die van de lijn en aanneemt. Wij ver- 

 meenen , dat dit duidelijk genoeg is , om geene verdere toelichting 

 te behoeven. Zien wij nu, of men in staat is, deze afwijking te 

 bepalen en of men daardoor tot die uitkomst kan geraken, welke 



men verlangt. 



Veronderstellen wij een zoo klein gedeelte van den aardbodem, 



