— 190 



ó '?//^ 



dat het als een plat vlak kan beschouwd worden , zoo als AB in 



figuur 2 , dan zijn de rig- 

 .-•'■" tingen van het schietlood 



..-''" in den e beiden loodregt 



,.-■' op dit vlak en derhalve 



.-••'' onderling evenwijdig. Ne- 



..-'' f". men wij aan , dat in de 



.. ■' punten d en e twee ver- 



rekijkers zijn geplaatst 

 en beiden gerigt op eene 

 en dezelfde vaste ster, 

 dan zal wegens den ver- 

 bazende afstand der vaste 

 ^^^^^^^i^^^^^^^^^^^^^^^^^i ster , ook de as van den 

 eenen verrekijker evenwijdig moeten zijn met de as van den ande- 

 ren kijker, of de lijn d s evenwijdig aan e t. Hieruit volgt nu , dat het 

 schietlood in de beide plaatsen met de verrekijkers twee hoeken x 

 en y vormt, die onderling gelijk zijn. Deze gelijkheid heeft ech- 

 ter niet meer plaats, indien de oppervlakte A S te groot is, om 

 nog als een plat vlak te kunnen worden aangezien. Het verschil 

 dat bestaat, laat zich intusschen uit den afstand ^^ e en den straal 

 des aardbols gemakkelijk berekenen. 



Nemen wij thans het eenvoudigste geval aan, dat is, dat de 

 hoeken xy gelijk zijn, en verbeelden wij ons vervolgens, dat er 

 tusschen de beide kijkers in d en e de berg c der figaur 1 geplaatst 

 wordt. Het schietlood in d verkrijgt dan de rigting dm en dat 

 in e de rigting en. Men zal aanstonds zien, dat dan de hoek x 

 grooter en de hoek y kleiner moet worden. Bevindt zich bovendien 

 de berg juist in het* midden van d en e, dan zullen ook de beide 

 afwijkingen van de loodlijnen gelijk zijn, en deze afwijking zal 

 klaarblijkelijk gelijk zijn aan het halve verschil der beide hoeken, 

 die nu door de draden der schietlooden met de as van de verre- 

 kijkers gevormd worden. 



Dit is de manier, om na te gaan, of er eene afwijking van het 

 schietlood in de nabijheid van enkele bergtoppen bestaat en hoe- 



