— 192 — 



bergs, dan moest de draad in de rigting naar het zwaartepunt 

 van den berg, nagenoeg horizontaal, dus in de lijn di komen, 

 wanneer de berg aan de regterzijde van de figuur ondersteld wordt 

 te zijn. Door de vereenigde werking beider krachten, neemt de draad 

 de schuinsche rigting dl aan. Uit de eerste wetten der werktuig- 

 kunde volgt, dat, indien men de lijn hl evenwijdig aan de lijn 

 di trekt, de verhouding der lijnen dh en hl ook de verhouding 

 der beide straks genoemde krachten uitdrukt. Deze verhouding 

 van hl tot dJi wordt echter zeer gemakkelijk uit den afwijkings- 

 hoek h d l berekend, die door de boven opgestelde handelwijze 

 gevonden is. Wij maken hieruit op, dat de aantrekkingskracht 

 des bergs zich verhoudt tot de geheele zwaartekracht als de bekende 

 lijnen hl en dh. Maar beide krachten staan nog tot elkander in 

 de zamengestelde reden van, ten eerste, het gewigt des bergs tot 

 het gewigt der aarde ; en ten tweede omgekeerd , als de afstand 

 van het zwaartepunt des bergs en de afstand van het middelpunt 

 der aarde tot aan het schietlood. In deze eenvoudige evenredig- 

 heid , welker oplossing op een gemakkelijk vraagstuk des regels 

 van drieën nederkomt , is alles gegeven , behalve het gewigt der 

 aarde, hetgeen daaruit wordt gevonden. 



Deelen wij ten slotte nog mede, wat de uitkomsten zijn geweest 

 van deze moeijelijke proeven, gedaan door maskelyne in de jaren 

 van 1774 tot 1776. Alle omstandigheden naauwkeurig in aanmer- 

 king genomen, in welker bijzonderheden wij hier niet willen treden, 

 berekende men uit de verkregen uitkomsten , dat de geheele aarde 

 gemiddeld 1,8 maal zwaarder moest zijn, dan een even groote in- 

 houd van de rotsmassa, waaruit de berg bestaat. Wij zullen dit 

 noir trachten duideliiker te maken. Het is bekend dat een kubieke 

 palm of eeiie kan 'zuiver water een gewigt heeft van één Neder- 

 landsch pond. De rotsen van den Shehallien bestaan uit eene massa 

 van gedeeltelijk basalt- en syenietachtige, gedeeltelijk kalkachtige 

 gesteenten, wier soortelijk gewigt tusschen 2% en 3 aangenomen 

 kan worden, zoodat een kubieke palm daarvan een gewigt heeft 

 van 2% tot 3 ponden. Van de geheele aarde zoude iutusschen, 

 volgens de proeven en berekeningen , elke kubieke palm nog 1,8 maal 



