— 193 — 



zwaarder moeten zijn, dat is, elke kubieke palm zoude gemiddeld 

 een gewigt hebben van 4,95 tot 5,4 ponden, en hieruit zoude het 

 soortelijk gewigt der aarde gemiddeld ten naastenbij 5 moeten zijn. 

 Later heeft men door de inrigting van zeer naauwkeurige toe- 

 stellen, waarbij in de plaats van een berg andere kleine ligchamen 

 worden gebezigd, om de hoegrootheid der daardoor teweeg gebragte 

 afwijkingen te meten, deze waarnemingen veel eenvoudiger en 

 zekerder gemaakt. Eene uitvoerige beschrijving dier toestellen zoude 

 liier echter misplaatst zijn. Ook willen wij hier nog ter loops ge- 

 wagen van eene andere handelwijze, namelijk die, om door slinger- 

 proeven het soortelijk gewigt of de digtheid der aarde te bepalen. 

 Men zal ligtelijk begrijpen, dat, indien de schommelingen des 

 slino'ers worden voortgebragt door de zwaartekracht der aarde, de 

 snelheid dier schommelingen moet vermeerderen, indien men den 

 slinger plaatst op een verheven, vrij sterk aantrekkend ligchaam , 

 b. V. op den top van eenen bergkegel, eene der Egyptische pira- 

 miden enz.; waarbij in aanmerking moet worden genomen, dat men 

 gelijktijdig eene vermindering der snelheid zal hebben , omdat men ver- 

 der van het middelpunt der aarde verwijderd is. Wij geven hier alleen 

 de uitkomsten die men op de genoemde beide wegen heeft verkregen. 

 De proeven, die carlini op den Mont Cenis in de Savooische 

 Alpen met den slinger heeft genomen , leverden voor de aarde een 

 soortelijk gewigt van 4,39. De Engelschman cavendish liet aan 

 eene Coulorabsche wringingsbalans een klein ligchaam onder den 

 invloed van eenen zwaren bol schommelen en berekende daaruit 

 het soortelijke gewigt 5,48. Eene reeks van meer dan 2000 proeven 

 met zeer verschillende stoffen en met denzelfden toestel door bailï 

 voor omtrent 20 jaren gedaan, heeft daarentegen 5,67 opgeleverd. 

 Welk van deze getallen van 4,39 tot 5,67 het naast met de waar- 

 heid overeenkomt, is nog niet te beslissen; maar men ziet, de 

 grens is nog al vrij naauw. Nemen wij het gemiddelde of het getal 

 5, dan weegt elke kubieke el der aarde 5000 Nederlandsche 

 ponden, derhalve, daar de omtrek 40 millioenen ellen is, de ge- 

 heeleaarde niet minder dan 5 401600 000000 000000 000000 Neder- 

 landsche ponden. 



