— 331 — 



Terwijl de verwijdering en terugkeering der luchtdeelen digt bij 

 de plaats van den knal geschiedde, hebben de verder afgelegene 

 luchtzoomen op elkander de ontvangene zamendrukking overge- 

 plant; eerst later dan de boven aangewezene kon dus de terug- 

 keer tot den toestand van rust, en de daaraan verbondene lucht- 

 verdunning, volgen. Even als eene watergolf, door het werpen van 

 een ligchaam op de oppervlakte, of door eene andere oorzaak ont- 

 staan, zich al verderen verder kringvormig over de wateroppervlakte 

 verspreidt, zoo ook breiden zich de gezegde verdikkingen, en de door 

 de spoedige terugkeering ontstane verdunningen der lucht, voort- 

 durend verder uit. In de lucht evenwel geschieden die bewegingen 

 in alle mogelijke rigtingen, als in bolvormige kogelschalen. Men 

 vatte dit echter zoo op , dat het heen en weder slingeren der lucht- 

 deelen geschiedt aan alle zijden en in alle rigtingen , naar de geluids- 

 bron toe en er van af, dus in regte lijnen , die men van de geluidsbron 

 af naar al de plaatsen in de ruimte trekken kan , en welke lijnen be- 

 kend zijn onder den naam van geluiclsstralen; en even als de wa- 

 tergolven zwakker worden, naar mate zij zich verder van den oor- 

 sprong der beweging bevinden , worden ook de bolvormige lucht- 

 golven gestadig zwakker, naar gelang de afstand zich vergroot of 

 de kogelvormige ruimte, die zij insluiten, zich verbreedt. 



Overal waar het oor door de luchtgolven getroffen wordt, ver- 

 neemt men ook den knal; en hoe ver de uitbreiding kan plaats 

 grijpen, bewijst de omstandigheid, dat men in 1793, te Maintz, 

 eene kanonnade op 44 uren afstands hoorde , op Helgoland in 1809 

 eene andere op 47 uren afstands, en het beschieten der citadel 

 van Antwerpen in 1832, door het reuzenmortier, 106 uren ver in 

 het Ertsgebergte vernam. 



Wat hier bij de beschrevene ontploffing in het groot geschiedde, 

 gebeurt ook bij de vroeger tot voorbeeld gekozene trillende snaar. 

 De luchtgolven mogen dan niet zoo kolossaal zijn als zij door de 

 ontvlamming van het buskruid werden, zij zijn niet te min aan- 

 wezig. De snaar toch, uit den toestand van rust gebragt en plot- 

 seling losgelaten zijnde, drijft de luchtdeelen voor zich uit, en 

 perst ze digter op elkander; achter haar ontstaat eene luchtver- 



