— 237 — 



in elke seconde vordert, veroorzaakt luchtgolven van nog geen an- 

 derhalve ned. duim lengte. Deze laatste toon wordt echter in de 

 inuzijk niet gebruikt. 



Zijn de trillingen van twee of meer snaren zoodanig, dat zij, 

 hoe ongelijk van lengte zijnde, geregeld om de 2, 3 of 4 trillingen 

 zamenvallen, dat is naar dezelfde zijde overbuigen , waardoor dan 

 ook de bij haar behoorende luchtverdikkingen of verdunningen gelijk- 

 tijdig plaats hebben, en elkanders werking versterken, zoo streelen 

 dezetoonen, gezamentlijk voortgebragt wordende, het oor nog meer 

 dan enkele toonen. Wij noemen ze harmoniërend. Blijft dat zamen- 

 treffen der golven in tegendeel te lang uit, valt dat bij voorbeeld 

 eerst om de 8 of 9 voor, dan vormen die toonen dissonanten; zij 

 doen ons onaangenaam aan, en daar, waar ons gehoor, door kunst- 

 grepen van den componist, door de niet zamenklinkende toonen of 

 dissonanten als het ware wordt heen gesleurd, ontwaren wij altijd 

 gebrek aan eenheid, iets, dat ons gevoel niet bevredigt. 



Het behandelde heeft aangetoond dat, dewijl er nimmer eene vol- 

 strekte stilte om ons heen heerscht, er derhalve door de geheele 

 ons omringende natuur eene onafgebrokene trilling in onze gehoor- 

 werktuigen, en hierdoor eene gestadige werkzaamheid in het zenuw- 

 stelsel, voortgebragt wordt, al zijn dan ook die trillingen dikwerf 

 te zwak, om in ons tot bewustheid gebragt te worden. Wij her- 

 halen het, ook hier bestaat er dus nimmer rust. In het nachtelijk 

 uur is, evenmin als op den dag, alle geluid volstrekt afwezig. 

 Zoowel bij nacht als bij dag verhoogen de geluiden de werkzaamheid 

 der zenuwen van den wakenden mensch; en dat zij tevens in eene 

 hooge mate het vermogen bezitten, om den soms sluimerenden geest, 

 die in de zenuwen zoowel de uitvoersters van zijn' wil, als de oor- 

 zaak zijner eigene gewaarwordingen en voorstellingen vindt, tot 

 opgewektheid te stemmen, zal zeker ieder bij ondervinding bekend zijn. 



Wij zullen thans de beschouwing der luchtgolven, en met haar 

 het gebied der toonen , verlaten , om ons nog eenige oogenblikken 

 met eene andere soort van trillingen of golven bezig te houden. 

 Wij treden hierbij op het gebied der vooronderstellingen; maar 

 alles, wat wij met de zinnen in het hier bedoelde opzigt mogen 



